Rurociąg „Przyjaźń” (Drużba) od dekad pozostaje jednym z kluczowych elementów infrastruktury naftowej w Europie Środkowo‑Wschodniej. Łącząc rosyjskie i białoruskie złoża oraz węzły przesyłowe z rafineriami w Polsce, Niemczech, Czechach, na Słowacji i Węgrzech, współtworzy on kręgosłup bezpieczeństwa energetycznego regionu. Jednocześnie staje się źródłem istotnych ryzyk: geopolitycznych, technicznych, środowiskowych i regulacyjnych. Zrozumienie funkcjonowania tej sieci przesyłowej, jej znaczenia dla krajowych i europejskich systemów energetycznych oraz możliwych scenariuszy na przyszłość jest konieczne dla świadomego kształtowania polityki energetycznej, planowania inwestycji infrastrukturalnych i zarządzania kryzysowego w sektorze naftowym.

Geneza i rozwój rurociągu „Przyjaźń”

Rurociąg „Przyjaźń” powstał w latach 60. XX wieku jako część projektu integracji energetycznej państw bloku wschodniego. Jego głównym celem była budowa stałego, masowego kanału dostaw ropy naftowej z ZSRR do krajów satelickich, co miało umacniać więzi gospodarcze i polityczne. System zaprojektowano jako strategiczny element infrastruktury, o dużej redundancji przesyłowej, z możliwością dywersyfikacji odbiorców wewnątrz samego bloku. Z biegiem czasu sieć była rozbudowywana o kolejne nitki i odgałęzienia, zwiększano przepustowość, modernizowano stacje pomp i systemy automatyki.

Po rozpadzie ZSRR rurociąg zachował swoje funkcje, lecz zmieniły się ramy geopolityczne. Pojawiła się konieczność uregulowania własności poszczególnych odcinków, zasad taryfikacji, odpowiedzialności za utrzymanie, a także – co najważniejsze – rola rurociągu „Przyjaźń” w polityce energetycznej suwerennych państw. Wzrost znaczenia Unii Europejskiej, wejście Polski i innych państw do UE oraz NATO, a także proces liberalizacji rynków energii wymusiły przegląd dotychczasowych założeń i narzędzi regulacyjnych związanych z tym systemem przesyłowym.

Struktura i trasa systemu Drużba

Rurociąg „Przyjaźń” to rozbudowany system rurociągów naftowych o łącznej długości przekraczającej 4 tys. km. W klasycznym ujęciu dzieli się go na odcinek wschodni (na terytorium Rosji i Białorusi) oraz zachodni, który rozgałęzia się na dwie główne nitki: północną i południową. Taka konfiguracja zapewnia rozproszenie tras dostaw, ale też komplikuje analizę ryzyka i zarządzanie przepływami w warunkach kryzysowych.

Nitka północna

Nitka północna biegnie z Białorusi do Polski i Niemiec. Po stronie polskiej kluczowym węzłem jest baza Adamowo, gdzie ropa naftowa jest przejmowana przez operatora PERN i kierowana:

• do Płocka – do głównej polskiej rafinerii i magazynów ropy,
• dalej do Niemiec – rurociągiem do Schwedt i Leuny.

System ten jest sprzężony z infrastrukturą portową w Gdańsku, co ma ogromne znaczenie dla możliwości dywersyfikacji źródeł dostaw surowca i zarządzania przepływami między importem rurociągowym a morskim.

Nitka południowa

Nitka południowa prowadzi z Białorusi przez Ukrainę do Słowacji, Czech i na Węgry. Za pośrednictwem sieci odgałęzień zaopatruje ona rafinerie m.in. w Bratysławie i Százhalombatta. Choć z perspektywy Polski nitka południowa ma znaczenie pośrednie, w skali regionu jest kluczowa dla bezpieczeństwa dostaw ropy naftowej do państw Europy Środkowej bez dostępu do morza. Uzależnienie tych krajów od jednego głównego kierunku importu wciąż pozostaje głównym wyzwaniem strategicznym.

Znaczenie rurociągu „Przyjaźń” dla bezpieczeństwa energetycznego

Znaczenie systemu Drużba należy rozpatrywać w kilku uzupełniających się wymiarach: technicznym, ekonomicznym, geopolitycznym oraz systemowym. Każdy z tych poziomów wpływa na ogólną stabilność dostaw oraz na ocenę ryzyka, jaką tworzą operatorzy, regulatorzy i odbiorcy.

Wymiar techniczny i infrastrukturalny

Od strony czysto technicznej rurociąg „Przyjaźń” jest wysokowydajnym, stosunkowo niskokosztowym w eksploatacji kanałem transportu ropy. Rurociągowy przesył surowca jest znacznie bardziej efektywny energetycznie niż transport morski czy kolejowy, a także pozwala na pracę w trybie ciągłym. W konsekwencji stanowi on stabilną podstawę dla planowania pracy rafinerii, wypełniania magazynów ropy oraz kontraktowania produktów naftowych na rynkach hurtowych.

Istotne jest również to, że sama obecność tak rozbudowanego systemu przesyłowego umożliwia tworzenie powiązanych sieci. W przypadku Polski połączenie „Przyjaźni” z Naftoportem w Gdańsku i rurociągiem Pomorskim buduje fizyczny fundament dla dywersyfikacji kierunków importu. W razie ograniczeń w dostawach ze wschodu można technicznie skierować większe wolumeny ropy sprowadzanej drogą morską, co zmniejsza podatność na jednostronne szoki podażowe.

Wymiar ekonomiczny

Rurociąg Drużba przez dekady zapewniał stabilne i relatywnie tanie dostawy ropy naftowej do rafinerii w regionie. Dzięki temu modele biznesowe wielu zakładów przerobowych opierały się na założeniu długoterminowej dostępności rosyjskiego surowca o określonych parametrach jakościowych. Taka stabilność miała wpływ na:

• planowanie inwestycji w moce przerobowe,
• strukturę kontraktów z odbiorcami paliw,
• poziom zapasów obowiązkowych w systemach krajowych,
• kształtowanie cen detalicznych paliw i produktów petrochemicznych.

Jednocześnie nadmierne poleganie na jednym kierunku dostaw okazało się czynnikiem zwiększającym wrażliwość na czynniki polityczne i regulacyjne, co stało się szczególnie widoczne po 2014 i 2022 roku.

Wymiar geopolityczny

Rurociąg „Przyjaźń” od początku był narzędziem polityki zagranicznej. Po zimnej wojnie stał się elementem gry między Rosją a krajami tranzytowymi i odbiorcami końcowymi. Potencjał wykorzystania dostaw ropy jako instrumentu nacisku politycznego sprawia, że każdy kryzys dyplomatyczny, konflikt czy zaostrzenie sankcji rodzi pytania o ciągłość przesyłu. Stąd też w literaturze przedmiotu często mówi się o weaponizacji surowców energetycznych, w ramach której rurociągi stają się narzędziami projekcji wpływów.

Wejście Polski i innych państw regionu do NATO i UE wzmocniło ich pozycję negocjacyjną. Z kolei polityka klimatyczna i transformacja energetyczna Unii zaczęły ograniczać długoterminową rolę węglowodorów w miksie energetycznym, co w perspektywie kilku dekad może zmieniać także rolę „Przyjaźni”. Jednocześnie krótkoterminowe znaczenie rurociągu dla ciągłości dostaw paliw pozostaje wysokie, szczególnie dla sektorów transportu i petrochemii.

Wymiar systemowy i operacyjny

Na poziomie systemowym rurociąg „Przyjaźń” jest elementem szerzej rozumianej krytycznej infrastruktury energetycznej. Jego praca wpływa na:

• bilansowanie zapasów ropy w kraju i regionie,
• stabilność pracy rafinerii i instalacji petrochemicznych,
• bezpieczeństwo zaopatrzenia w paliwa silnikowe,
• ciągłość pracy sektorów gospodarki uzależnionych od produktów naftowych.

W praktyce oznacza to ścisłą współpracę operatorów rurociągów z regulatorami, operatorami systemów elektroenergetycznych (zasilanie stacji pomp), służbami odpowiedzialnymi za reagowanie kryzysowe oraz wojskiem, w kontekście ochrony fizycznej i cyberbezpieczeństwa.

Kluczowe ryzyka związane z rurociągiem „Przyjaźń”

Analizując bezpieczeństwo energetyczne, nie można ograniczać się do samej przepustowości rurociągu czy aktualnych wolumenów dostaw. Trzeba uwzględniać szeroką gamę potencjalnych zakłóceń – od awarii technicznych po konflikty zbrojne. System Drużba generuje cały wachlarz ryzyk, które wymagają zintegrowanego podejścia.

Ryzyka geopolityczne i regulacyjne

Najbardziej oczywistym wyzwaniem jest zależność od państw trzecich – głównie Rosji i Białorusi – jako dostawcy i kraju tranzytowego. Zmiany w polityce zagranicznej, wprowadzanie sankcji, spory o taryfy przesyłowe czy napięcia na tle bezpieczeństwa wojskowego mogą przekładać się na:

• czasowe ograniczenia lub wstrzymanie dostaw,
• zmianę parametrów jakościowych surowca,
• konieczność szybkiego przeplanowania logistyki dostaw.

Dodatkowo unijne regulacje dotyczące sankcji na import ropy z Rosji oraz cele klimatyczne (Fit for 55, polityka zeroemisyjna) tworzą niepewność co do horyzontu wykorzystania tej infrastruktury w dotychczasowej skali.

Ryzyka techniczne i eksploatacyjne

Rurociąg „Przyjaźń” jest infrastrukturą starzejącą się. Wiek części odcinków przekracza 50–60 lat. Mimo prowadzonych prac modernizacyjnych i monitoringu stanu technicznego, rośnie ryzyko:

• korozji i nieszczelności,
• awarii stacji pomp i systemów sterowania,
• incydentów związanych z pracami ziemnymi w sąsiedztwie.

Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów zagrożeń technicznych był kryzys „brudnej ropy” w 2019 r., gdy do systemu Drużba trafiła ropa zanieczyszczona chlorkami organicznymi. Zdarzenie to wymusiło wstrzymanie dostaw na znaczną skalę, a następnie kosztowny proces oczyszczania i rekompensat dla odbiorców.

Ryzyka środowiskowe

Uszkodzenie rurociągu może oznaczać rozszczelnienie i wyciek tysięcy ton ropy naftowej do środowiska. Konsekwencje ekologiczne takiego zdarzenia obejmują:

• skażenie gleb i wód gruntowych,
• uszkodzenie ekosystemów wodnych,
• długotrwałe skutki dla bioróżnorodności.

W kontekście polityki klimatycznej i rosnącej świadomości społecznej dotyczącej ochrony środowiska każda awaria ekologiczna w infrastrukturze przesyłowej natychmiast przekłada się także na ryzyka reputacyjne i regulacyjne dla operatorów oraz rządów.

Ryzyka bezpieczeństwa fizycznego i cyberbezpieczeństwa

Rurociągi ropy naftowej są potencjalnym celem ataków sabotażowych i terrorystycznych. Intensyfikacja konfliktów w regionie, napięcia na wschodniej flance NATO oraz incydenty z udziałem innej infrastruktury energetycznej (np. gazociągów morskich) zwiększają konieczność wzmacniania ochrony fizycznej obiektów i tras przesyłowych. Do tego dochodzi wymiar cyfrowy: sterowanie rurociągiem odbywa się przy użyciu systemów SCADA i zaawansowanej automatyki, więc narażone jest na:

• ataki hakerskie na systemy sterowania,
• manipulację danymi pomiarowymi,
• próby przejęcia zdalnej kontroli nad przepływem.

Z tego powodu cyberbezpieczeństwo infrastruktury energetycznej staje się jednym z priorytetów polityki bezpieczeństwa narodowego i unijnej strategii odporności.

Rurociąg „Przyjaźń” a dywersyfikacja dostaw ropy naftowej

Jedną z głównych odpowiedzi na ryzyka związane z zależnością od „Przyjaźni” jest dywersyfikacja źródeł i kierunków dostaw ropy. W praktyce oznacza to rozwój alternatywnych korytarzy logistycznych, takich jak import morski, interkonektory z innymi sieciami rurociągowymi, a także dysponowanie odpowiednimi zdolnościami magazynowania.

Znaczenie Naftoportu i infrastruktury morskiej

Polski Naftoport w Gdańsku, połączony z rurociągiem Pomorskim i krajową siecią przesyłową, jest jednym z najważniejszych narzędzi ograniczania zależności od jednego dostawcy. Umożliwia on import surowca z wielu kierunków – z Bliskiego Wschodu, Afryki Zachodniej, Ameryki Północnej. W połączeniu z infrastrukturą magazynową PERN tworzy to elastyczny system, zdolny do:

• szybkiej zmiany miksu dostaw,
• zwiększenia zapasów w sytuacjach napięć międzynarodowych,
• zapewnienia ciągłości pracy rafinerii przy ograniczeniach na rurociągu „Przyjaźń”.

W tym sensie rurociąg Drużba stopniowo z roli „jednego źródła” staje się jednym z kilku komponentów systemu bezpieczeństwa energetycznego.

Interkonektory i powiązania regionalne

W Europie Środkowej trwają działania na rzecz integracji infrastruktury naftowej, aby poprawić odporność całego regionu. Przykładowo:

• połączenia między rafineriami i krajowymi systemami przesyłowymi (Polska–Niemcy, Słowacja–Węgry) umożliwiają przepływ surowca lub produktów w wielu kierunkach,
• projekty rozbudowy połączeń z portami adriatyckimi (system TAL, rurociąg Adria) zmniejszają zależność od szlaku wschód–zachód.

Dzięki temu możliwe jest tworzenie scenariuszy awaryjnych, w których ograniczenie dostaw rurociągiem „Przyjaźń” może być kompensowane poprzez inne korytarze importowe, choć zwykle przy wyższych kosztach logistycznych.

Zapasy strategiczne i zarządzanie kryzysowe

Istotnym elementem bezpieczeństwa dostaw są zapasy obowiązkowe ropy i paliw. Polska, podobnie jak inne państwa OECD, utrzymuje zapasy odpowiadające co najmniej 90 dniom średniego importu netto. W praktyce zapasy te pełnią rolę bufora na wypadek:

• czasowego wstrzymania dostaw rurociągiem,
• nagłego wzrostu popytu (np. w sytuacjach kryzysowych),
• zakłóceń w pracy rafinerii.

System zapasów strategicznych powiązany z elastyczną infrastrukturą przesyłową (Drużba + Naftoport + rurociąg Pomorski) tworzy spójną architekturę odporności, która jest regularnie testowana m.in. w formie ćwiczeń kryzysowych i symulacji.

Rurociąg „Przyjaźń” w kontekście transformacji energetycznej

Transformacja energetyczna, której celem jest dekarbonizacja gospodarki, ma kluczowy wpływ na przyszłość infrastruktury naftowej. Z jednej strony popyt na ropę w sektorze transportu może stopniowo maleć wskutek elektryfikacji, rozwoju transportu publicznego i paliw alternatywnych. Z drugiej – petrochemia nadal będzie potrzebowała węglowodorów jako surowca. Rurociąg „Przyjaźń” stoi więc przed kilkoma strategicznymi dylematami.

Malejąca rola ropy a wartość infrastruktury

W scenariuszu szybkiej redukcji zapotrzebowania na ropę część mocy przesyłowych „Przyjaźni” może okazać się nadmiarowa. Pojawia się pytanie o:

• ekonomiczny sens utrzymywania pełnej infrastruktury,
• możliwość jej przebudowy do przesyłu innych mediów (np. wodoru lub paliw syntetycznych),
• koszty likwidacji lub recyklingu elementów systemu.

Dla państw takich jak Polska kluczowe jest zachowanie równowagi między wymogami transformacji a utrzymaniem ciągłości dostaw paliw w okresie przejściowym, w którym pojawią się zarówno nowe, jak i tradycyjne nośniki energii.

Znaczenie paliw kopalnych w okresie przejściowym

Choć polityka klimatyczna UE zakłada osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku, praktyka pokazuje, że ropa naftowa pozostanie istotnym elementem miksu energetycznego co najmniej przez dwie dekady. W tym czasie rurociąg „Przyjaźń” będzie nadal wykorzystywany, nawet jeśli w sposób ograniczony i uzupełniany przez inne korytarze dostaw. Dlatego niezbędne jest:

• utrzymywanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa eksploatacji,
• modernizowanie systemów monitoringu i sterowania,
• stopniowe dostosowywanie modeli biznesowych operatorów do zmieniającego się otoczenia regulacyjnego.

Infrastruktura naftowa może również pełnić rolę stabilizatora w okresach kryzysów energetycznych, gdy alternatywne technologie (np. OZE) nie zapewniają jeszcze pełnej elastyczności.

Zarządzanie ryzykiem i odporność infrastruktury rurociągowej

Z perspektywy polityki bezpieczeństwa kluczowe jest tworzenie systemów, które nie tylko reagują na kryzysy, ale je przewidują i minimalizują ich skutki. W przypadku rurociągu „Przyjaźń” obejmuje to zarówno działania techniczne, jak i regulacyjne, organizacyjne oraz dyplomatyczne.

Monitoring techniczny i prewencja awarii

Nowoczesne systemy monitorowania stanu rurociągów wykorzystują:

• tłoki inteligentne (pigging) – do kontroli wewnętrznej, wykrywania korozji i deformacji,
• czujniki ciśnienia i przepływu w czasie rzeczywistym,
• systemy detekcji wycieków oparte na analizie sygnałów i algorytmach uczenia maszynowego.

Permanentna diagnostyka pozwala na wczesne wykrywanie nieprawidłowości i planowanie prac remontowych tak, aby minimalizować przerwy w dostawach. Transgraniczny charakter „Przyjaźni” wymaga jednak koordynacji standardów i wymogów technicznych między różnymi operatorami i regulatorami.

Bezpieczeństwo fizyczne i cyberbezpieczeństwo

Ochrona infrastruktury krytycznej obejmuje dziś:

• fizyczne zabezpieczenia obiektów (ogrodzenia, monitoring, patrolowanie),
• systemy kontroli dostępu i identyfikacji personelu,
• segmentację sieci IT/OT – oddzielenie systemów sterowania od sieci biurowych,
• regularne testy penetracyjne i audyty cyberbezpieczeństwa.

W kontekście rurociągu „Przyjaźń” istotna jest też współpraca międzynarodowa w ramach NATO i UE w zakresie wymiany informacji o zagrożeniach, wspólnych ćwiczeń reagowania na incydenty oraz koordynacji działań w razie ataku na infrastrukturę przesyłową.

Ramowe strategie bezpieczeństwa energetycznego

Na poziomie polityk państwowych i unijnych rurociąg „Przyjaźń” jest osadzony w szerszych strategiach bezpieczeństwa energetycznego. Uwzględniają one:

• scenariusze ograniczenia lub całkowitego wstrzymania dostaw ze wschodu,
• role poszczególnych korytarzy dostaw (morskich, lądowych),
• mechanizmy solidarnościowe między krajami UE,
• cele klimatyczne i harmonogramy dekarbonizacji.

Strategiczne dokumenty, takie jak polityki energetyczne państw, krajowe plany na rzecz energii i klimatu czy unijne regulacje dotyczące infrastruktury energetycznej (TEN‑E), muszą równoważyć krótkoterminowe bezpieczeństwo dostaw z długoterminową wizją systemu opartego na neutralności klimatycznej.

Perspektywy dla rurociągu „Przyjaźń” w polityce energetycznej

Przyszłość rurociągu Drużba będzie determinowana przez skrzyżowanie trzech osi: geopolityki, dekarbonizacji oraz ekonomiki sektora naftowego. W praktyce można rozważać kilka scenariuszy, od utrzymania ograniczonych dostaw w długim okresie po stopniowe wygaszanie roli rurociągu jako głównego korytarza surowcowego w regionie.

Scenariusz utrzymania funkcji strategicznej

W tym wariancie rurociąg pozostaje jednym z kluczowych elementów infrastruktury naftowej Europy Środkowo‑Wschodniej, choć przy zmniejszających się wolumenach. Priorytetem staje się wtedy:

• utrzymanie wysokich standardów bezpieczeństwa technicznego,
• dalsza integracja z innymi systemami przesyłowymi,
• rozbudowa możliwości technicznych do rewersu i elastycznego sterowania przepływami.

Takie podejście wymaga również stabilnych ram politycznych i przewidywalności w obszarze sankcji oraz regulacji handlu ropą.

Scenariusz stopniowego wygaszania

Alternatywny scenariusz zakłada, że wskutek transformacji energetycznej, zaostrzenia sankcji i zmiany struktur importu ropy rola „Przyjaźni” będzie sukcesywnie malała. Wtedy główne pytania dotyczą:

• optymalnego tempa dezinwestycji,
• potencjalnego wykorzystania fragmentów infrastruktury do innych celów (np. przesył paliw alternatywnych),
• kosztów społecznych i gospodarczych (zakłady pracy, regiony zależne od sektora naftowego).

Planowanie takiej ewolucji wymaga długoterminowych analiz, uwzględniających zarówno trendy technologiczne, jak i scenariusze geopolityczne.

Rurociąg „Przyjaźń” a krajowe strategie bezpieczeństwa energetycznego

Dla Polski oraz innych państw regionu rurociąg „Przyjaźń” pozostaje istotnym elementem narodowych strategii bezpieczeństwa energetycznego, ale jego rola podlega redefinicji. Z jednej strony konieczne jest ograniczanie zależności od jednego kierunku dostaw. Z drugiej – w okresie przejściowym system ten wciąż współdecyduje o stabilności rynku paliw.

Znaczenie dla Polski

Polska, dysponując kombinacją rurociągów lądowych i dostępu do morza, jest w relatywnie lepszej sytuacji niż państwa śródlądowe. Jednak nawet przy rozwiniętej infrastrukturze morskiej rola „Przyjaźni” nie jest marginalna, zwłaszcza dla bilansowania dostaw i elastycznego zarządzania zapasami. Krajowe dokumenty strategiczne kładą nacisk na:

• dywersyfikację geograficzną dostaw ropy,
• modernizację infrastruktury przesyłowej i magazynowej,
• wzmacnianie odporności na zakłócenia o charakterze militarnym i cybernetycznym.

Rurociąg Drużba jest w tym kontekście traktowany bardziej jako element większej układanki niż jedyny kręgosłup systemu.

Znaczenie dla państw śródlądowych regionu

Dla Słowacji, Czech czy Węgier, które w mniejszym stopniu korzystają z importu morskiego, znaczenie „Przyjaźni” pozostaje większe. Ich strategie koncentrują się na:

• rozbudowie połączeń z portami adriatyckimi,
• integracji systemów przesyłowych z sąsiadami,
• stopniowej zmianie struktury zużycia paliw w transporcie i przemyśle.

Bez względu na scenariusz geopolityczny, rurociąg „Przyjaźń” będzie jeszcze przez wiele lat jednym z głównych parametrów kształtujących ich bezpieczeństwo energetyczne i decyzje inwestycyjne.

FAQ

Jaką rolę odgrywa rurociąg „Przyjaźń” w bezpieczeństwie energetycznym Polski? Rurociąg „Przyjaźń” zapewnia Polsce fizyczny dostęp do ropy naftowej z kierunku wschodniego, co przez dekady stanowiło podstawę pracy krajowych rafinerii. Dziś jego rola jest bardziej zbalansowana – stanowi jeden z kilku filarów bezpieczeństwa energetycznego obok Naftoportu w Gdańsku i rurociągu Pomorskiego. Umożliwia elastyczne zarządzanie zapasami, bilansowanie importu morskiego i lądowego oraz szybkie reagowanie na zmiany popytu na paliwa. Choć Polska konsekwentnie zmniejsza zależność od rosyjskiej ropy, sam rurociąg pozostaje ważnym elementem krajowej infrastruktury krytycznej.

Jakie są główne zagrożenia związane z rurociągiem „Przyjaźń”? Kluczowe ryzyka dotyczą przede wszystkim geopolityki, techniki i środowiska. Zależność od dostaw z Rosji i tranzytu przez Białoruś oznacza podatność na decyzje polityczne, sankcje czy konflikty międzynarodowe. Starzejąca się infrastruktura niesie ryzyko awarii, czego przykładem był kryzys „brudnej ropy” w 2019 r. Dodatkowo uszkodzenie rurociągu może prowadzić do poważnych skażeń środowiska, a sterujące nim systemy informatyczne są potencjalnym celem cyberataków. Dlatego zarządzanie ryzykiem wokół „Przyjaźni” obejmuje zarówno nadzór techniczny, jak i działania dyplomatyczne oraz wzmocnione cyberbezpieczeństwo.

W jaki sposób Polska dywersyfikuje dostawy ropy naftowej wobec zależności od „Przyjaźni”? Dywersyfikacja opiera się na trzech filarach: imporcie morskim, rozbudowie infrastruktury przesyłowej i utrzymaniu zapasów strategicznych. Naftoport w Gdańsku pozwala sprowadzać ropę z wielu kierunków świata i przesyłać ją do Płocka oraz innych odbiorców poprzez rurociąg Pomorski. Rozwój połączeń z systemami sąsiednich państw umożliwia rewers i elastyczne zarządzanie przepływami. Utrzymywane zapasy obowiązkowe ropy i paliw stanowią dodatkowy bufor na wypadek zakłóceń w dostawach rurociągiem „Przyjaźń”, dzięki czemu Polska może ograniczać ryzyko nagłych przerw w zaopatrzeniu rynku.

Czy rurociąg „Przyjaźń” będzie potrzebny w dobie transformacji energetycznej? Transformacja energetyczna obniży w długim okresie popyt na ropę naftową, jednak w najbliższych dwóch dekadach surowiec ten pozostanie istotny dla transportu i petrochemii. W tym okresie rurociąg „Przyjaźń” nadal będzie pełnił funkcję jednego z kanałów dostaw, choć prawdopodobnie z malejącym wolumenem przesyłu. Znaczenie będzie przesuwać się z roli dominującej ku roli uzupełniającej wobec importu morskiego i innych korytarzy. W dalszej perspektywie rozważane mogą być scenariusze technicznej adaptacji części infrastruktury lub jej stopniowego wygaszania wraz z postępem dekarbonizacji i rozwojem paliw alternatywnych.

Jakie działania zwiększają bezpieczeństwo rurociągu „Przyjaźń” i całej infrastruktury naftowej? Bezpieczeństwo rurociągu „Przyjaźń” wzmacniają równoczesne działania techniczne, organizacyjne i regulacyjne. Operatorzy inwestują w monitoring stanu technicznego, inteligentne tłoki diagnostyczne, systemy wczesnej detekcji wycieków oraz modernizację stacji pomp i automatyki. Rządy rozwijają ramy prawne dotyczące ochrony infrastruktury krytycznej, cyberbezpieczeństwa i zapasów strategicznych. Na poziomie międzynarodowym znaczenie mają mechanizmy solidarnościowe w UE i współpraca w NATO w zakresie ochrony fizycznej i wymiany informacji o zagrożeniach. Łącznie tworzy to wielowarstwowy system odporności całej sieci energetycznej.