Redukcja strat energii w sieciach dystrybucyjnych staje się jednym z kluczowych priorytetów operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD), regulatorów oraz dużych odbiorców przemysłowych. Rosnące znaczenie odnawialnych źródeł energii, elektromobilności i lokalnych mikrosieci powoduje, że tradycyjna, pasywna infrastruktura musi zostać zastąpiona przez inteligentną sieć elektroenergetyczną – smart grid. Dzięki zaawansowanym systemom pomiarowym, sterowaniu w czasie rzeczywistym oraz analizie danych możliwe jest znaczące ograniczenie technicznych i komercyjnych strat energii, poprawa efektywności energetycznej i stabilności pracy systemu.

Charakterystyka strat energii w sieciach dystrybucyjnych

Straty energii w sieciach dystrybucyjnych dzielą się na straty techniczne i straty nietechniczne (komercyjne). Ich zrozumienie jest kluczowe, aby właściwie zaprojektować funkcjonalności smart gridu i dobrać technologie o najwyższym potencjale redukcji strat.

Straty techniczne: źródła i skala problemu

Straty techniczne wynikają z fizycznych właściwości sieci i obejmują przede wszystkim straty w liniach (I²R), transformatorach, urządzeniach kompensacyjnych oraz elementach automatyki. W wielu krajach europejskich mieszczą się one w przedziale 4–8% energii wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej, ale w obciążonych obszarach miejskich mogą być istotnie wyższe. Kluczowe czynniki to:

• długość i przekrój przewodów oraz poziomy napięć,
• obciążenie transformatorów i linii w szczycie,
• niedopasowanie mocy biernej i przesunięcia fazowego,
• jakość energii elektrycznej (harmoniczne, wahania napięcia).

Im większe prądy płynące przez elementy sieci oraz im niższe napięcie, tym wyższe straty techniczne. Z punktu widzenia smart grid szczególnie perspektywiczne są rozwiązania ograniczające lokalne przeciążenia, optymalizujące przepływy mocy oraz inteligentnie zarządzające profilami napięciowymi.

Straty nietechniczne (komercyjne) i ich wpływ na bilans sieci

Straty nietechniczne obejmują nielegalny pobór energii, błędy rozliczeń, nieprawidłową pracę liczników oraz luki w danych pomiarowych. W niektórych krajach stanowią nawet kilka procent całkowitego zużycia, co ma ogromne znaczenie dla finansów OSD i uczciwych odbiorców. Inteligentne opomiarowanie oraz zaawansowane analizy danych w architekturze smart grid umożliwiają precyzyjną detekcję anomalii, porównanie bilansów energii w węzłach sieci i skuteczne wykrywanie nielegalnych przyłączeń.

Rola koncepcji smart grid w redukcji strat energii

Koncepcja smart grid oznacza cyfryzację, automatyzację i integrację rozproszonych zasobów elektroenergetycznych. To nie tylko wdrożenie liczników zdalnego odczytu, lecz całościowa transformacja sieci w cyber-fizyczny system energetyczny, w którym dane pomiarowe, algorytmy sterowania i infrastruktura sieciowa współpracują w czasie rzeczywistym. Redukcja strat energii jest jednym z kluczowych efektów tego podejścia.

Kluczowe elementy infrastruktury smart grid

Do najważniejszych komponentów, które bezpośrednio wpływają na ograniczenie strat, należą:

• systemy AMR/AMI (Advanced Metering Infrastructure) – inteligentne liczniki i koncentratory danych,
• systemy SCADA/DMS (Distribution Management System) – zaawansowane systemy zarządzania siecią,
• urządzenia regulacji napięcia i mocy biernej (regulatory OLTC, baterie kondensatorów, dławiki),
• automatyka sieciowa (reklozery, rozłączniki z komunikacją, sterowniki pól SN),
• platformy analizy danych sieciowych, sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe,
• rozproszone zasoby energii (OZE, magazyny energii, DSR) z możliwością sterowania.

Każdy z tych elementów wspiera inne mechanizmy redukcji strat – od poprawy bilansowania energii po kształtowanie obciążeń w stacjach SN/nn.

Model automatyzacji i digitalizacji sieci dystrybucyjnej

Przejście do smart grid przebiega zwykle etapowo. Początkowo operator wprowadza systemy nadzoru i monitoringu, następnie automatyzację wybranych odcinków sieci, a na końcu wdraża funkcje zaawansowane – jak optymalizacja topologii, dynamiczne sterowanie napięciem czy integracja magazynów energii. Z punktu widzenia SEO warto podkreślić, że terminy takie jak „cyfrowa sieć dystrybucyjna”, „automatyzacja sieci SN” czy „zaawansowane sterowanie napięciem w smart grid” to istotne frazy długiego ogona, odzwierciedlające realne zapytania specjalistów i inwestorów.

Zaawansowane systemy pomiarowe AMI a redukcja strat

Infrastruktura pomiarowa AMI jest fundamentem, na którym opiera się większość funkcji smart grid. Inteligentne liczniki energii instalowane u odbiorców końcowych oraz w węzłach sieci niskiego i średniego napięcia umożliwiają zbieranie danych w interwałach od 1 do 15 minut. Taka granularność pomiarów pozwala na szczegółową analizę strat oraz optymalizację profili obciążenia.

Detekcja strat nietechnicznych i poprawa rozliczeń

Dzięki porównywaniu energii zmierzonej na wyjściach transformatorów SN/nn z sumą odczytów z liczników odbiorców możliwe jest określenie poziomu strat na poszczególnych obwodach. Zaawansowane algorytmy, wykorzystujące elementy uczenia maszynowego, potrafią wskazać obszary o ponadprzeciętnych stratach, które sygnalizują:

• nielegalny pobór energii,
• błędy konfiguracji liczników lub taryf,
• awarie urządzeń pomiarowych,
• niewłaściwe przypisanie liczników do faz i obwodów.

Takie podejście ogranicza straty komercyjne i poprawia dokładność rozliczeń. Dla wielu OSD jest to jeden z najszybciej zwracających się komponentów projektu smart grid, szczególnie na obszarach o dużym rozproszonym odbiorze.

Analiza profili obciążenia a optymalizacja sieci

Dane AMI pozwalają również analizować profile obciążenia transformatorów i linii. Można precyzyjnie zidentyfikować okresy szczytowe, nierównomierność obciążeń między fazami oraz skutki przyłączania nowych odbiorców (np. stacji ładowania pojazdów elektrycznych). Na tej podstawie operator może:

• optymalizować konfigurację sieci (przełączenia, rekonfiguracja),
• dobierać przekroje kabli i moc transformatorów do rzeczywistych profili,
• wprowadzać taryfy dynamiczne zachęcające do przesuwania poboru energii,
• projektować lokalne programy DSR (Demand Side Response).

Wszystkie te działania redukują przeciążenia i zmniejszają straty I²R, co bezpośrednio przekłada się na wyższą efektywność energetyczną sieci.

Zaawansowane zarządzanie napięciem i mocą bierną (Volt/VAR)

Jednym z najbardziej efektywnych narzędzi redukcji strat w dystrybucji jest zaawansowane sterowanie napięciem i mocą bierną, często określane jako Volt/VAR Optimization (VVO). Odpowiedni profil napięciowy wzdłuż linii oraz właściwa kompensacja mocy biernej ograniczają przepływy prądu i pozwalają utrzymać parametry jakości energii w granicach normy.

Optymalizacja profili napięciowych (CVR, VVO)

Strategie takie jak Conservation Voltage Reduction (CVR) polegają na kontrolowanym obniżeniu napięcia w sieci niskiego napięcia w ramach dopuszczalnych norm. Dla wielu typów odbiorników (o charakterystyce stałomocowej lub mieszanej) skutkuje to zmniejszeniem poboru energii, a tym samym redukcją strat w liniach i transformatorach. Kluczowe elementy umożliwiające wdrożenie CVR i VVO to:

• transformatory z przełącznikiem zaczepów pod obciążeniem (OLTC),
• sterowniki regulacji napięcia na rozdzielniach SN,
• lokalne pomiary napięcia w punktach krytycznych sieci,
• centralny algorytm optymalizacyjny DMS.

W sieciach z dużym udziałem fotowoltaiki prosumenckiej optymalizacja napięcia staje się również niezbędna dla uniknięcia przekroczeń górnej granicy napięcia i niepożądanych wyłączeń instalacji PV.

Kompensacja mocy biernej a straty techniczne

Odpowiednio dobrana i sterowana kompensacja mocy biernej zmniejsza przepływ prądu biernego w liniach, co bezpośrednio redukuje straty I²R i uwalnia zdolności przesyłowe. W architekturze smart gridu kompensacja może być realizowana:

• centralnie – poprzez baterie kondensatorów w GPZ i rozdzielniach SN,
• lokalnie – przy transformatorach SN/nn i w obszarach końcowych linii,
• dynamicznie – z wykorzystaniem falowników OZE i magazynów energii, które pracują jako regulowane źródła mocy biernej.

Dzięki komunikacji dwukierunkowej oraz dynamicznym nastawom możliwe jest utrzymywanie współczynnika mocy na optymalnym poziomie w szerszym zakresie stanów pracy sieci, co przyczynia się do trwałego obniżenia strat technicznych.

Automatyzacja sieci SN i nn jako narzędzie redukcji strat

Automatyzacja sieci średniego i niskiego napięcia jest kolejnym filarem koncepcji smart grid, który ma bezpośredni wpływ na poziom strat energii. Obejmuje zastosowanie inteligentnych rozłączników, reklozerów, sterowników pól oraz algorytmów rekonfiguracji sieci.

Rekonfiguracja sieci w czasie rzeczywistym

W sieciach pierścieniowych pracujących w konfiguracji promieniowej możliwa jest zmiana miejsc otwarć i przełączeń obwodów w celu równomierniejszego obciążenia transformatorów oraz skrócenia efektywnej długości linii dla poszczególnych grup odbiorców. Algorytmy rekonfiguracji uwzględniają:

• aktualne obciążenia linii i transformatorów,
• ograniczenia napięciowe i prądowe,
• minimalizację strat mocy czynnej,
• kryteria niezawodności i bezpieczeństwa pracy sieci.

W efekcie można dynamicznie dobierać topologię o najniższych stratach, jednocześnie zachowując wymagany poziom zasilania kluczowych odbiorców. Jest to klasyczny przykład zastosowania algorytmów optymalizacyjnych w smart grid.

Automatyczne przełączenia i zarządzanie awariami

Chociaż głównym celem automatyki zabezpieczeniowej i samoczynnego odtwarzania zasilania (FRTU, reklozery) jest poprawa niezawodności, to szybsza lokalizacja i izolacja uszkodzonych odcinków pośrednio wpływa także na bilans strat. Krótszy czas trwania awarii i mniejszy zasięg wyłączeń oznacza stabilniejsze profile obciążenia dla pozostałych elementów sieci, co zmniejsza ryzyko pracy w ekstremalnych stanach i powiązanych z tym zwiększonych strat technicznych. Ponadto automatyzacja ułatwia integrację źródeł rozproszonych, które mogą częściowo przejmować zasilanie lokalnych obszarów, ograniczając przepływy mocy na długich odcinkach linii.

Integracja OZE, magazynów energii i DSR w celu ograniczenia strat

Współczesne sieci dystrybucyjne coraz częściej pełnią rolę platformy integrującej odnawialne źródła energii, magazyny energii i usługi elastyczności popytu (DSR). Odpowiednio zaprojektowana współpraca tych zasobów w ramach smart grid pozwala ograniczać przepływy energii na duże odległości oraz łagodzić szczyty obciążenia, co jest kluczowe dla redukcji strat.

Rozproszone źródła energii jako lokalne pokrycie zapotrzebowania

Produkcja energii w pobliżu miejsca jej zużycia redukuje konieczność przesyłu na długich odcinkach linii, szczególnie na poziomie niskiego napięcia, gdzie straty jednostkowe są najwyższe. Warunkiem pełnego wykorzystania potencjału OZE jest jednak:

• precyzyjny monitoring generacji i obciążeń,
• możliwość sterowania mocą czynną i bierną urządzeń wytwórczych,
• koordynacja pracy wielu jednostek w szerszym obszarze sieci.

Smart grid, wyposażony w systemy DMS oraz zaawansowane prognozowanie produkcji (np. fotowoltaiki i wiatru), umożliwia dynamiczne zarządzanie włączaniem i ograniczaniem mocy OZE, tak aby minimalizować straty przy zachowaniu stabilności napięcia i częstotliwości.

Rola magazynów energii w redukcji strat i szczytów

Magazyny energii – bateryjne, kinetyczne czy power-to-gas – mogą działać jako bufor pomiędzy generacją a zużyciem. Umieszczone blisko odbiorców lub w węzłach o dużym nasyceniu OZE pozwalają:

• łagodzić lokalne szczyty obciążenia,
• unikać przeciążeń linii i transformatorów,
• ograniczać konieczność przesyłania energii z odległych źródeł,
• stabilizować napięcie i kompensować moc bierną (przy zastosowaniu zaawansowanych falowników).

Tym samym magazyny energii przyczyniają się do obniżenia strat technicznych i poprawy efektywności wykorzystania istniejącej infrastruktury dystrybucyjnej. W perspektywie rozwoju elektromobilności i rosnącej zmienności generacji OZE ich rola w architekturze smart grid będzie systematycznie rosnąć.

DSR i elastyczność popytu a profilowanie obciążenia

Programy Demand Side Response pozwalają odbiorcom końcowym – przemysłowym i komunalnym – reagować na sygnały cenowe lub bezpośrednie sygnały sterujące od operatora. Przesuwanie zużycia energii na godziny o niższym obciążeniu systemu zmniejsza konieczność pracy sieci w pobliżu jej ograniczeń technicznych. Skutkuje to:

• spłaszczeniem dobowego profilu obciążenia,
• mniejszymi prądami szczytowymi,
• redukcją strat w godzinach największego obciążenia,
• opóźnieniem lub uniknięciem kosztownych inwestycji w rozbudowę sieci.

Realizacja DSR na szeroką skalę jest możliwa jedynie w warunkach pełnej cyfryzacji, inteligentnego opomiarowania oraz dwukierunkowej komunikacji między operatorem a odbiorcami – a więc w dojrzałym środowisku smart grid.

Znaczenie jakości danych i analityki w smart grid

Skuteczna redukcja strat energii w sieciach dystrybucyjnych nie zależy wyłącznie od samych urządzeń fizycznych, ale również od jakości danych i algorytmów analitycznych. Smart grid generuje ogromne ilości informacji, które muszą być przetwarzane w sposób bezpieczny, spójny i ukierunkowany na konkretne cele operacyjne.

Modele cyfrowe sieci (digital twin) i optymalizacja

Coraz więcej operatorów wdraża koncepcję cyfrowego bliźniaka sieci (digital twin). Jest to cyfrowy model, odzwierciedlający topologię, parametry techniczne i aktualne stany pracy infrastruktury. Połączenie go z danymi pomiarowymi z AMI, SCADA i IoT umożliwia:

• symulację scenariuszy obciążenia i generacji,
• analizę wrażliwości strat na zmiany konfiguracji sieci,
• planowanie optymalnych inwestycji modernizacyjnych,
• weryfikację efektów programów redukcji strat.

W takim środowisku możliwe jest zastosowanie zaawansowanych metod optymalizacji i sztucznej inteligencji do ciągłej poprawy efektywności pracy sieci.

Wykorzystanie sztucznej inteligencji i machine learning

Algorytmy uczenia maszynowego pozwalają wykrywać wzorce wskazujące na zwiększone straty, anomalie w profilach obciążenia oraz nieefektywne konfiguracje sieci. Przykładowe zastosowania to:

• predykcja strat w funkcji prognoz obciążenia i produkcji OZE,
• klasyfikacja odcinków sieci pod kątem podejrzeń nielegalnego poboru,
• rekomendacje optymalnych przełączeń i nastaw regulatorów napięcia,
• wykrywanie degradacji transformatorów wpływającej na wzrost strat jałowych.

Takie narzędzia, działające w trybie ciągłym, wspierają operatora w podejmowaniu decyzji operacyjnych i inwestycyjnych, ukierunkowanych na trwałą redukcję strat energii w całym cyklu życia infrastruktury.

Aspekty regulacyjne i ekonomiczne redukcji strat w smart grid

Transformacja sieci dystrybucyjnych w kierunku smart grid jest procesem kapitałochłonnym, dlatego konieczne jest świadome podejście do aspektów regulacyjnych i ekonomicznych. Ramy regulacyjne, taryfy dystrybucyjne i modele zwrotu z inwestycji znacząco determinują tempo i skalę wdrażania rozwiązań służących redukcji strat energii.

Mechanizmy regulacyjne wspierające redukcję strat

W wielu krajach regulatorzy uwzględniają poziom strat energii jako jeden z kluczowych wskaźników efektywności operatorów systemów dystrybucyjnych. Mogą być stosowane:

• limity dopuszczalnych strat w taryfach dystrybucyjnych,
• mechanizmy zachęcające (incentive regulation) za przekraczanie celów redukcji strat,
• wymagania dotyczące wdrożenia AMI i systemów zarządzania siecią,
• preferencyjne finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej.

Takie podejście tworzy bodźce do inwestowania w technologie smart grid nie tylko z powodów technicznych, ale również ekonomicznych, co przyspiesza modernizację infrastruktury i ogranicza straty na poziomie całego systemu.

Analiza kosztów i korzyści wdrożeń smart grid

Przy planowaniu inwestycji w smart grid konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej analizy kosztów i korzyści (CBA). Należy uwzględnić nie tylko bezpośrednią wartość zredukowanych strat energii, ale również:

• uniknięte koszty rozbudowy linii i transformatorów,
• poprawę jakości dostaw i zmniejszenie kar za niedotrzymanie parametrów,
• zwiększenie zdolności przyłączeniowych dla OZE i nowych odbiorców,
• korzyści środowiskowe wynikające z mniejszej produkcji energii.

W praktyce wiele projektów, takich jak wdrożenie AMI, systemów VVO czy automatyzacji sieci SN, charakteryzuje się bardzo atrakcyjnymi wskaźnikami NPV i IRR, szczególnie tam, gdzie wyjściowy poziom strat jest wysoki, a struktura sieci rozproszona i przestarzała.

Wyzwania wdrażania smart grid w kontekście redukcji strat

Mimo licznych korzyści, wdrożenie inteligentnej sieci dystrybucyjnej nie jest pozbawione wyzwań. Dotyczą one zarówno aspektów technicznych, jak i organizacyjnych, regulacyjnych oraz społecznych.

Integracja nowych technologii z istniejącą infrastrukturą

Wiele sieci dystrybucyjnych zostało zbudowanych kilkadziesiąt lat temu, bez założenia integracji z zaawansowaną automatyką i cyfryzacją. Modernizacja wymaga:

• aktualizacji dokumentacji i modeli sieci,
• dostosowania stacji transformatorowych do instalacji urządzeń telemechaniki,
• budowy niezawodnej komunikacji (światłowody, LTE, 5G, radio),
• zapewnienia cyberbezpieczeństwa dla tysięcy nowych punktów dostępowych.

Każdy z tych kroków jest niezbędny, aby funkcje smart grid – w tym redukcja strat – mogły być realizowane w sposób bezpieczny i efektywny.

Kompetencje, zarządzanie zmianą i akceptacja użytkowników

Przejście z tradycyjnego modelu eksploatacji sieci do modelu opartego na danych wymaga nowych kompetencji inżynierów, dyspozytorów oraz analityków. Konieczne jest:

• szkolenie personelu w zakresie analizy danych i pracy z systemami DMS,
• wdrożenie procedur wykorzystania wyników analiz w decyzjach operacyjnych,
• dialog z odbiorcami końcowymi w zakresie korzyści z inteligentnego opomiarowania,
• zapewnienie przejrzystości w kwestii ochrony danych pomiarowych.

Bez odpowiedniego zarządzania zmianą nawet najlepiej zaprojektowane systemy smart grid mogą być wykorzystywane jedynie w ograniczonym zakresie, co zmniejsza potencjał redukcji strat.

Przykładowe strategie redukcji strat w sieciach dystrybucyjnych smart grid

Operatorzy dążący do szybkiej poprawy efektywności energetycznej mogą opracować kompleksowe programy redukcji strat, łączące działania inwestycyjne i operacyjne. Typowe elementy takiego programu to:

• mapa strat energii – identyfikacja obszarów o najwyższych stratach,
• priorytetyzacja modernizacji linii i transformatorów,
• wdrożenie AMI i analityki do detekcji strat nietechnicznych,
• program instalacji regulatorów napięcia i kompensacji mocy biernej,
• automatyzacja kluczowych sekcji sieci SN,
• integracja lokalnych OZE i magazynów energii w roli zasobów elastyczności.

Takie holistyczne podejście, wsparte narzędziami smart grid, pozwala stopniowo obniżać zarówno straty techniczne, jak i komercyjne, jednocześnie zwiększając odporność i elastyczność całej infrastruktury elektroenergetycznej.

FAQ

Jak smart grid pomaga zmniejszyć straty techniczne w sieciach dystrybucyjnych?

Smart grid zmniejsza straty techniczne głównie poprzez lepsze zarządzanie przepływami energii i napięciem w czasie rzeczywistym. Inteligentne liczniki i czujniki dostarczają danych o obciążeniach linii i transformatorów, co pozwala na rekonfigurację sieci tak, aby ograniczać przeciążenia i skracać efektywne długości tras przesyłu. Systemy Volt/VAR Optimization sterują napięciem i mocą bierną, redukując prądy I²R w liniach. Dodatkowo integracja lokalnych źródeł OZE i magazynów energii zmniejsza potrzebę przesyłu energii na dużą odległość, co bezpośrednio obniża straty techniczne w całej sieci dystrybucyjnej.

W jaki sposób inteligentne liczniki (AMI) ograniczają nielegalny pobór energii?

Infrastruktura AMI umożliwia zdalny, częsty odczyt zużycia energii u wszystkich odbiorców, co znacząco utrudnia długotrwały nielegalny pobór. Operator porównuje bilanse energii na transformatorach z sumą wskazań liczników końcowych i identyfikuje obszary o ponadnormatywnych stratach. Zaawansowane algorytmy analizy danych wykrywają nienaturalne profile zużycia, wskazujące np. manipulacje przy liczniku lub nieautoryzowane przyłącza. Dzięki temu możliwe jest skierowanie kontroli w precyzyjnie zdefiniowane lokalizacje, co obniża straty komercyjne i poprawia wiarygodność rozliczeń w całej sieci smart grid.

Czy wdrożenie smart grid zawsze jest opłacalne dla operatora sieci dystrybucyjnej?

Opłacalność wdrożenia smart grid zależy od wyjściowego poziomu strat, stanu technicznego sieci oraz ram regulacyjnych. W systemach o wysokich stratach technicznych i komercyjnych inwestycje w AMI, Volt/VAR, automatyzację SN i analitykę zazwyczaj szybko się zwracają dzięki zmniejszeniu zakupów energii i uniknięciu rozbudowy infrastruktury. W krajach z regulacją zachęcającą do poprawy efektywności energetycznej zwrot z inwestycji jest dodatkowo wzmacniany premiami regulacyjnymi. Kluczowe jest jednak wykonanie rzetelnej analizy kosztów i korzyści oraz etapowe wdrażanie rozwiązań, zaczynając od obszarów o największym potencjale redukcji strat.

Jaką rolę w redukcji strat pełnią magazyny energii w sieciach smart grid?

Magazyny energii w sieciach smart grid pełnią rolę lokalnych buforów, które pomagają wyrównywać różnice między generacją a zużyciem w danej części systemu. Ładując się w godzinach niskiego zapotrzebowania, a oddając energię w szczycie, ograniczają przeciążenia linii i transformatorów oraz redukują prądy szczytowe, odpowiedzialne za największą część strat I²R. Umieszczone blisko odbiorców lub źródeł OZE zmniejszają potrzebę przesyłu energii na duże odległości. Dodatkowo, dzięki nowoczesnym falownikom, magazyny mogą kompensować moc bierną i stabilizować napięcie, co dalej obniża straty techniczne w inteligentnej sieci dystrybucyjnej.

Jakie technologie smart grid są najskuteczniejsze w szybkim obniżaniu strat energii?

W praktyce najszybsze efekty w obniżaniu strat energii dają trzy grupy technologii smart grid. Pierwszą jest zaawansowana infrastruktura pomiarowa AMI, która umożliwia szybką detekcję nielegalnego poboru i błędów rozliczeniowych. Drugą – systemy zarządzania napięciem i mocą bierną (Volt/VAR, CVR), obniżające straty techniczne w liniach i transformatorach. Trzecią grupę stanowi automatyzacja sieci SN oraz algorytmy rekonfiguracji, pozwalające optymalizować topologię pracy pod kątem minimalizacji strat. W połączeniu z lokalną generacją OZE i programami DSR technologie te umożliwiają osiągnięcie znaczącej redukcji strat w relatywnie krótkim horyzoncie czasowym.