Znaczenie małych elektrowni wodnych w transformacji energetycznej budzi coraz większe zainteresowanie samorządów, inwestorów i organizacji przyrodniczych. Jednocześnie rośnie presja na renaturyzację rzek, przywracanie ich drożności i naturalnej dynamiki hydrologicznej. Te dwa trendy – rozwój hydroenergetyki oraz odtwarzanie ekosystemów rzecznych – bywają postrzegane jako sprzeczne. W praktyce relacja jest bardziej złożona: odpowiednio zaprojektowane mikro- i małe elektrownie wodne mogą współistnieć z przyrodą, a w niektórych scenariuszach nawet wspierać procesy renaturyzacyjne. Kluczowe są dobrze dobrane lokalizacje, technologie minimalizujące migracyjne bariery ekologiczne oraz spójne planowanie na poziomie zlewni.

Znaczenie małych elektrowni wodnych w systemie energetycznym

Małe elektrownie wodne (MEW) i mikroelektrownie wodne to źródła o mocy zwykle do 10 MW (często poniżej 1 MW), które wykorzystują lokalny spadek rzeki lub istniejące piętrzenia. Stanowią ważny element miksu OZE, szczególnie w systemach zdecentralizowanych i na obszarach wiejskich. Choć ich udział w całkowitej produkcji energii elektrycznej jest stosunkowo niewielki, pełnią rolę stabilizującą w sieci – w przeciwieństwie do energii wiatrowej czy słonecznej pracują przewidywalnie, często także w nocy i przy zachmurzeniu.

Rola w transformacji energetycznej i lokalnej samowystarczalności

W kontekście transformacji energetycznej hydroenergetyka ma kilka cech wyróżniających:

• stabilna, przewidywalna generacja, istotna dla bilansowania systemu z dużym udziałem fotowoltaiki i wiatru,
• możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej (jazów, stopni wodnych, młynówek),
• potencjał do tworzenia lokalnych systemów energetycznych dla gmin, klastrów energii i spółdzielni energetycznych,
• niska emisyjność w cyklu życia, zwłaszcza przy modernizacji już istniejących budowli piętrzących.

Dla wielu gmin małe elektrownie wodne są szansą na zwiększenie odporności energetycznej, dywersyfikację źródeł przychodu oraz lepsze wykorzystanie lokalnych zasobów wodnych. Jednocześnie presja klimatyczna i susza hydrologiczna wymuszają myślenie o MEW nie tylko jako o źródłach energii, lecz także elementach szerszej gospodarki wodnej w zlewni.

Renaturyzacja rzek – cele, narzędzia i kontekst prawny

Pod pojęciem renaturyzacji rzek kryje się zespół działań mających przywrócić rzekom ich zbliżone do naturalnych warunki morfologiczne, hydrologiczne i biologiczne. Obejmuje to m.in. odtwarzanie meandrów, usuwanie barier poprzecznych, przywracanie stref zalewowych i ciągłości ekologicznej. Jest to kluczowe dla realizacji celów Ramowej Dyrektywy Wodnej UE oraz poprawy stanu wód powierzchniowych.

Dlaczego renaturyzacja jest tak ważna?

W wielu krajach europejskich ponad 70–80% rzek jest w różnym stopniu przekształconych: uregulowane koryta, proste przekroje, liczne jazy i stopnie. Konsekwencje to:

• spadek bioróżnorodności i zanikanie siedlisk ryb wędrownych,
• wzrost ryzyka powodziowego w dolnym biegu rzek wskutek szybkiego odpływu wezbrań,
• pogorszenie retencji krajobrazowej i nasilająca się susza hydrologiczna,
• obniżenie jakości wód i zdolności ekosystemów do samooczyszczania.

Renaturyzacja rzek staje się więc nie tylko projektem przyrodniczym, ale również narzędziem adaptacji do zmian klimatu i poprawy bezpieczeństwa powodziowego. Odbudowa naturalnych procesów rzecznych często wymaga ograniczania lub przekształcania istniejących budowli piętrzących, w tym związanych z hydroenergetyką.

Instrumenty prawne i planistyczne

W Europie silnym impulsem dla renaturyzacji są krajowe plany gospodarowania wodami w dorzeczach, programy odtwarzania ciągłości ekologicznej oraz zobowiązania wynikające z sieci Natura 2000. Coraz więcej funduszy publicznych kierowanych jest na:

• likwidację zbędnych barier poprzecznych na rzekach,
• modernizację istniejących stopni z uwzględnieniem przepławek,
• projekty odtwarzania stref zalewowych i mokradeł,
• projekty pilotażowe łączące hydroenergetykę rozproszoną z celami środowiskowymi.

Wpływ małych elektrowni wodnych na ekosystemy rzeczne

Dyskusja o relacji „małe elektrownie wodne a renaturyzacja rzek” koncentruje się wokół oddziaływań ekologicznych. Choć jednostkowo oddziaływania MEW są mniejsze niż dużych zbiorników zaporowych, ich skumulowany wpływ w skali zlewni może być znaczący.

Bariery migracyjne i fragmentacja siedlisk

Najbardziej krytykowanym skutkiem tradycyjnych MEW jest tworzenie barier migracyjnych dla ryb i bezkręgowców. Nawet niewielki próg o wysokości 0,5–1 m może skutecznie zablokować:

• migracje rozrodcze ryb wędrownych (łosoś, troć, certa),
• migracje żerowiskowe gatunków reofilnych,
• rozprzestrzenianie się wielu gatunków bezkręgowców związanych z nurtem rzeki.

Fragmentacja korytarza rzecznego powoduje powstawanie izolowanych subpopulacji, co obniża odporność ekosystemu na zaburzenia. Z punktu widzenia renaturyzacji ciągłość korytarzy migracyjnych jest jednym z kluczowych parametrów dobrego stanu ekologicznego.

Zmiana reżimu hydrologicznego i morfologii koryta

Piętrzenie wody na potrzeby hydroenergetyki rzecznej powoduje zmiany prędkości przepływu, głębokości i charakteru dna. W strefie cofki powyżej progu zwykle obserwuje się:

• spowolnienie nurtu i odkładanie rumowiska,
• przekształcenie siedlisk reofilnych w lenityczne (zbiornikowe),
• wygładzanie zróżnicowania mikrosiedlisk.

Poniżej stopnia dochodzi natomiast do erozji koryta, zmiany granulometrii rumowiska i zaburzeń struktury siedlisk. Z perspektywy renaturyzacji istotne jest przywrócenie naturalnej dynamiki transportu rumowiska oraz odblokowanie procesów samoformowania koryta.

Wpływ na jakość wody i temperaturę

Małe zbiorniki przyjazowe i strefy cofki mogą wpływać na parametry fizykochemiczne wody:

• zwiększenie nagrzewania wód latem wskutek obniżenia prędkości przepływu,
• lokalne spadki tlenu rozpuszczonego przy wysokiej eutrofizacji,
• retencję zanieczyszczeń i materii organicznej.

Choć w porównaniu z dużymi zbiornikami zmiany te są zwykle ograniczone przestrzennie, w małych ciekach mogą być istotne dla zespołów organizmów wodnych. Renaturyzacja dąży do ograniczenia takich „pseudozbiorników” i przywrócenia charakteru lotycznego (płynącego) wód.

Potencjał hydroenergetyczny rzek a priorytety renaturyzacyjne

Kluczowym zagadnieniem jest pogodzenie wykorzystania potencjału hydroenergetycznego rzek z celami środowiskowymi. W praktyce wymaga to strategicznego planowania na poziomie całych zlewni, a nie pojedynczych inwestycji.

Klasyfikacja odcinków rzek pod kątem rozwoju MEW

W nowoczesnym podejściu do hydroenergetyki coraz częściej stosuje się zintegrowane plany zlewniowe, w których wyróżnia się:

• odcinki o wysokim priorytecie renaturyzacyjnym (korytarze migracyjne, obszary Natura 2000) – rekomendowana likwidacja lub silna redukcja barier,
• odcinki o umiarkowanym potencjale ekologicznym – preferowane są modernizacje istniejących budowli z poprawą przepławności,
• odcinki silnie przekształcone, o niskich walorach przyrodniczych – tu możliwe jest koncentrowanie nowych małych instalacji, przy jednoczesnej kompensacji przyrodniczej gdzie indziej.

Takie podejście pozwala uniknąć rozproszonej zabudowy energetycznej w najcenniejszych przyrodniczo fragmentach rzek, jednocześnie zachowując rozsądny poziom wykorzystania energii wodnej.

Bilans „energia – ciągłość ekologiczna”

W praktyce ocena, czy dana mała elektrownia wodna powinna zostać utrzymana, zmodernizowana czy zlikwidowana, wymaga zbilansowania korzyści energetycznych i kosztów środowiskowych. W analizie uwzględnia się m.in.:

• moc zainstalowaną i produkcję energii w ujęciu rocznym,
• lokalną rolę w systemie elektroenergetycznym (np. zasilanie infrastruktury krytycznej),
• położenie względem kluczowych szlaków migracyjnych ryb,
• walory przyrodnicze doliny rzecznej,
• możliwości modernizacji technicznej (np. instalacja skutecznych przepławek, turbin przyjaznych ichtiofaunie).

Coraz częściej stosuje się zintegrowane modele decyzyjne, w których optymalizuje się cały portfel obiektów w zlewni, a nie każdy próg osobno. W efekcie część obiektów jest likwidowana, inne modernizowane, a niektóre pozostają niezmienione, jeśli ich wpływ ekologiczny jest relatywnie niewielki.

Nowoczesne technologie w małej hydroenergetyce przyjaznej rzekom

Rozwój technologii w segmencie hydroenergetyki małej skali znacząco poszerza możliwości ograniczania oddziaływań na ekosystemy. Obejmuje to zarówno rozwiązania związane z turbinami, jak i z zapewnieniem drożności migracyjnej.

Turbiny o niskim oddziaływaniu na ichtiofaunę

Nowoczesne konstrukcje turbin wodnych, projektowane jako „fish-friendly”, minimalizują ryzyko urazów mechanicznych i barotraumy ryb. Należą do nich m.in.:

• turbiny śrubowe (Archimedesa) o małych prędkościach obrotowych,
• turbiny Kaplana ze specjalnie profilowanymi łopatkami i szerokimi prześwitami,
• turbiny wolnoobrotowe zintegrowane z kanałami bocznymi.

W połączeniu z odpowiednim systemem kierowania ryb do przepławek (kratownice, by-passy) można znacząco poprawić przeżywalność ichtiofauny. Jest to szczególnie ważne na rzekach będących korytarzami migracyjnymi dla gatunków wędrownych.

Przepławki i systemy obejścia dla organizmów wodnych

Skuteczność renaturyzacji w obecności MEW zależy w dużej mierze od jakości rozwiązań przywracających ciągłość ekologiczną rzek. W praktyce stosuje się różne typy przepławek i obejść:

• przepławki komorowe i szczelinowe dla ryb o zróżnicowanej sile pływackiej,
• by-passy rzeczne (kanały obejściowe przypominające naturalny ciek),
• przepławki naturyzowane, w których dno i brzegi ukształtowane są z materiału zbliżonego do naturalnego.

Ważne jest również zapewnienie drogi migracji w dół rzeki, często bardziej problematycznej niż wędrówka w górę. Rozwiązania obejmują specjalne wyloty by-passów, kratownice kierujące ryby z dala od wlotu do turbin oraz odpowiednie sterowanie pracą elektrowni w okresach szczytu migracyjnego.

Run-of-river i mikroinstalacje bez istotnego piętrzenia

Część nowoczesnych koncepcji MEW bazuje na rozwiązaniach bez tworzenia znaczących cofek. Elektrownie przepływowe z minimalnym piętrzeniem lub rozwiązania całkowicie bezprogowe mogą:

• wykorzystywać niewielkie istniejące spadki na jazach lub progach,
• być instalowane w kanałach irygacyjnych lub technologicznych,
• produkować energię przy braku istotnej ingerencji w morfologię głównego koryta.

Tego typu instalacje wpisują się w długoterminowe strategie, w których priorytetem jest odblokowanie głównego nurtu rzeki, a energia wodna jest pozyskiwana w sposób możliwie „lekki” hydrotechnicznie.

Scenariusze współistnienia MEW i renaturyzacji rzek

Relacja „małe elektrownie wodne a renaturyzacja rzek” nie musi sprowadzać się do prostego „albo – albo”. W praktyce można wyróżnić kilka scenariuszy, w których odpowiednio zaprojektowana hydroenergetyka współistnieje z procesami przyrodniczymi.

Modernizacja zamiast nowych budów

Jednym z najważniejszych wniosków z analiz zlewniowych jest to, że znaczna część potencjału energetycznego może być wykorzystana przez modernizację istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej, bez budowy nowych progów. Obejmuje to m.in.:

• dozbrojenie istniejących jazów w moduły turbinowe,
• zwiększenie sprawności energetycznej istniejących MEW bez podwyższania piętrzenia,
• łączenie modernizacji energetycznych z budową przepławek i renaturyzacją odcinków sąsiednich.

Taki scenariusz pozwala uzyskać dodatkową produkcję energii przy jednoczesnym ograniczaniu nowych ingerencji w strukturę rzeki.

Likwidacja wybranych obiektów i koncentracja potencjału

W zlewniach z dużą liczbą niewielkich barier możliwe jest podejście polegające na likwidacji części obiektów o niskiej produkcji energii i wysokim znaczeniu dla fragmentacji siedlisk. Zaoszczędzony w ten sposób „budżet ekologiczny” można wykorzystać na:

• zachowanie kilku kluczowych elektrowni wodnych o wysokiej wydajności,
• ich modernizację w kierunku zwiększenia przepustowości dla ryb,
• kompensacyjne działania renaturyzacyjne w innych fragmentach doliny rzecznej.

Takie podejście, oparte na ocenie relacji mocy i produkcji energii do wpływu na ciągłość korytarza, jest coraz częściej rekomendowane w krajach o gęstej historycznej zabudowie hydrotechnicznej.

Integracja z retencją i ochroną przeciwpowodziową

MEW mogą być także elementem szerszych projektów związanych z adaptacją do zmian klimatu. Przykładowo:

• na uregulowanych odcinkach możliwe jest przekształcanie prostych kanałów w meandrujące odcinki z bocznymi rozlewiskami,
• wybrane budowle piętrzące można zachować jako element sterowania przepływem,
• moduły hydroenergetyczne mogą wykorzystać spadki na urządzeniach hydrotechnicznych, które i tak są potrzebne dla bezpieczeństwa powodziowego.

W ten sposób energia wodna staje się „produktem ubocznym” projektów retencyjnych, a nie głównym motorem ingerencji w koryto rzeki. Z punktu widzenia renaturyzacji ważne jest, aby projektowanie odbywało się w logice „najpierw funkcja ekologiczna i hydrologiczna, potem ewentualne wykorzystanie energetyczne”.

Aspekty ekonomiczne i społeczne współistnienia MEW i renaturyzacji

Debata o małych elektrowniach wodnych i renaturyzacji rzek często bywa przedstawiana wyłącznie w kategoriach przyroda kontra energetyka. Tymczasem istnieje wymiar ekonomiczny i społeczny, który może tworzyć przestrzeń do kompromisów i wspólnych projektów.

Ekonomia inwestycji i koszty środowiskowe

W analizie ekonomicznej MEW coraz częściej uwzględnia się nie tylko nakłady inwestycyjne na turbiny, budowle oraz przyłącza, ale także:

• koszty budowy i utrzymania przepławek,
• potrzebę monitoringu ichtiologicznego i hydromorfologicznego,
• ewentualne zobowiązania kompensacyjne (np. odtwarzanie siedlisk gdzie indziej).

Tylko uwzględnienie pełnych kosztów środowiskowych i społecznych pozwala właściwie ocenić opłacalność danego projektu. W praktyce może to prowadzić do wniosku, że niektóre inwestycje są zasadne jedynie jako modernizacja obiektów już istniejących, a nie jako nowe piętrzenia.

Zaangażowanie społeczności lokalnych i konflikty interesów

Zarówno budowa małych elektrowni wodnych, jak i projekty renaturyzacyjne wpływają na użytkowanie rzek przez lokalne społeczności: wędkarzy, rolników, turystów, właścicieli gruntów. Typowe źródła konfliktów to:

• obawa przed zmianą charakteru doliny rzecznej (np. rezygnacja z wałów a odtwarzanie stref zalewowych),
• lęk przed powodzią lub utratą gruntów rolnych,
• sprzeczne interesy wędkarzy i inwestorów energetycznych.

Dobre praktyki obejmują wczesne konsultacje społeczne, transparentne prezentowanie analiz ekologicznych i ekonomicznych oraz włączanie użytkowników rzek w monitoring efektów. Projekty łączące hydroenergetykę z renaturyzacją często zyskują większą akceptację społeczną, jeśli przynoszą też korzyści rekreacyjne (ścieżki przyrodnicze, poprawa atrakcyjności krajobrazowej).

Dobre praktyki projektowania MEW zgodnych z celami renaturyzacji

Aby zminimalizować konflikt między rozwojem hydroenergetyki wodnej a odtwarzaniem naturalnego charakteru rzek, warto kierować się zestawem dobrych praktyk projektowych i eksploatacyjnych.

Planowanie na poziomie zlewni, nie pojedynczej inwestycji

Podstawową zasadą jest odejście od podejścia punktowego na rzecz planowania w skali całej zlewni:

• identyfikacja kluczowych korytarzy migracyjnych i obszarów źródłowych bioróżnorodności,
• wyznaczenie odcinków, gdzie MEW są praktycznie wykluczone,
• zdefiniowanie stref możliwej koncentracji inwestycji przy akceptowalnych kosztach ekologicznych.

Taka perspektywa pozwala uniknąć sytuacji, w której każda pojedyncza inwestycja wydaje się „mała i nieistotna”, ale ich suma prowadzi do silnej fragmentacji systemu rzecznego.

Projektowanie „fish first” i elastyczna eksploatacja

Kolejna zasada to projektowanie zgodne z koncepcją „fish first” – najpierw zapewnienie drożności dla organizmów wodnych, potem dopiero maksymalizacja produkcji energii. Obejmuje to m.in.:

• odpowiedni dobór lokalizacji wlotów i wylotów wody,
• priorytetowe traktowanie przepływu biologicznego,
• dostosowanie pracy elektrowni do okresów migracji (np. redukcja mocy w krytycznych tygodniach).

Elastyczne zarządzanie pracą MEW może znacząco ograniczyć wpływ na ichtiofaunę przy niewielkim spadku rocznej produkcji energii. Jest to istotne zwłaszcza w zlewniach z cennymi populacjami ryb wędrownych.

Monitorowanie i adaptacyjne zarządzanie

Nawet najlepiej zaprojektowana inwestycja wymaga weryfikacji w warunkach rzeczywistych. Nowoczesne podejście zakłada:

• monitoring efektywności przepławek (liczniki ryb, obserwacje biologów terenowych),
• pomiar zmian hydromorfologicznych w korycie i w strefie cofki,
• okresową aktualizację sposobu użytkowania obiektu na podstawie wyników monitoringu.

Takie adaptacyjne zarządzanie jest szczególnie ważne w kontekście zmian klimatu, które wpływają zarówno na reżim przepływów, jak i na fenologię migracji organizmów wodnych.

Przyszłość małych elektrowni wodnych w dobie renaturyzacji

Kierunki polityki wodnej i energetycznej wskazują, że rola małych elektrowni wodnych w systemie OZE będzie w coraz większym stopniu uzależniona od ich zgodności z celami środowiskowymi. Można wskazać kilka trendów, które prawdopodobnie ukształtują rozwój hydroenergetyki małej skali.

Priorytet dla projektów bez nowych barier

W najbliższych latach przewiduje się wyraźne uprzywilejowanie inwestycji wykorzystujących istniejące budowle piętrzące, kanały technologiczne lub naturalne spadki bez konieczności budowy nowych progów. W praktyce oznacza to, że:

• łatwiej będzie o uzyskanie decyzji środowiskowych dla modernizacji niż dla nowych piętrzeń,
• fundusze publiczne będą preferować projekty łączone (MEW + renaturyzacja),
• coraz większą rolę odgrywać będą mikromoduły energetyczne integrowane z istniejącą infrastrukturą wodną.

Rozwój narzędzi analitycznych i modelowania zlewni

Postęp technologiczny w zakresie modelowania hydrodynamicznego, analiz GIS i narzędzi multi-kryterialnych (MCDA) umożliwi bardziej precyzyjne planowanie inwestycji MEW. Dzięki temu:

• łatwiej będzie wskazać lokalizacje o korzystnym stosunku energii do kosztów ekologicznych,
• projekty renaturyzacyjne będą mogły uwzględniać potencjał energetyczny w wariantach alternatywnych,
• instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną zyskają lepsze narzędzia do koordynacji celów energetycznych i przyrodniczych.

Integracja z innymi OZE i magazynowaniem energii

Małe elektrownie wodne mogą pełnić szczególną rolę w systemach z dużym udziałem niestabilnych źródeł, takich jak fotowoltaika i energetyka wiatrowa. Ich przewidywalna produkcja sprzyja:

• bilansowaniu lokalnych mikro- i nanogridów,
• zasilaniu magazynów energii (np. bateryjnych) w sposób bardziej stabilny,
• tworzeniu hybrydowych instalacji OZE (PV + MEW + magazyn), które zwiększają samowystarczalność energetyczną gmin.

Warunkiem jest jednak, aby rozwój takich systemów nie odbywał się kosztem rezygnacji z celów związanych z przywracaniem naturalności rzek i ich ciągłości ekologicznej.

FAQ

Jak małe elektrownie wodne wpływają na renaturyzację rzek?

Małe elektrownie wodne wpływają na renaturyzację rzek głównie poprzez tworzenie barier poprzecznych, które utrudniają migrację ryb i fragmentują siedliska wodne. Piętrzenie zmienia prędkość przepływu, charakter dna oraz warunki tlenowe, co może być sprzeczne z celem przywracania naturalnej dynamiki rzecznej. Jednocześnie część MEW powstaje na istniejących już progach, a ich modernizacja może iść w parze z budową przepławek i działań renaturyzacyjnych. Kluczowe jest planowanie na poziomie zlewni, aby ograniczyć zabudowę tam, gdzie priorytetem jest odtwarzanie ciągłości ekologicznej.

Czy możliwe jest pogodzenie małych elektrowni wodnych z ochroną ryb wędrownych?

Pogodzenie małych elektrowni wodnych z ochroną ryb wędrownych jest możliwe, ale wymaga zastosowania zaawansowanych rozwiązań technicznych i odpowiedniej eksploatacji. Konieczne są skuteczne przepławki, systemy kierowania ryb z dala od turbin oraz turbiny o niskim oddziaływaniu na ichtiofaunę. Istotne jest także zachowanie przepływu biologicznego i dostosowanie pracy elektrowni do okresów migracji. W niektórych kluczowych korytarzach konieczna może być likwidacja słabo wydajnych obiektów. Dobrze zaplanowana hydroenergetyka małej skali może funkcjonować przy akceptowalnym poziomie presji na populacje łososia, troci czy certy.

Jakie technologie w małej hydroenergetyce są najbardziej przyjazne środowisku?

Do najbardziej przyjaznych środowisku technologii w małej hydroenergetyce należą turbiny śrubowe, wolnoobrotowe turbiny Kaplana oraz systemy run-of-river bez istotnego piętrzenia. Istotne są także naturyzowane przepławki, kanały obejściowe imitujące naturalne koryto oraz inteligentne systemy zarządzania przepływem, utrzymujące przepływ biologiczny. Coraz częściej stosuje się mikroturbiny w istniejących kanałach i na progach technicznych, co pozwala uniknąć nowych barier na głównym nurcie rzeki. Kluczem jest integracja tych rozwiązań z planami renaturyzacji i monitoringiem ich rzeczywistego wpływu na ekosystem.

Kiedy renaturyzacja rzek wymaga likwidacji istniejących małych elektrowni wodnych?

Likwidacja istniejących małych elektrowni wodnych jest rozważana przede wszystkim wtedy, gdy obiekt leży na kluczowym korytarzu migracyjnym ryb, ma niską produkcję energii i powoduje silną fragmentację siedlisk. Jeśli modernizacja, budowa przepławek czy zmiana eksploatacji nie zapewniają osiągnięcia celów środowiskowych, usunięcie progu może być najbardziej efektywnym działaniem renaturyzacyjnym. Decyzję poprzedza analiza kosztów i korzyści, uwzględniająca wartość energetyczną, znaczenie przyrodnicze odcinka oraz możliwe działania kompensacyjne. Coraz częściej takie projekty są finansowane z programów ochrony wód i bioróżnorodności.

Jak planować nowe małe elektrownie wodne, aby nie szkodziły renaturyzacji?

Planowanie nowych małych elektrowni wodnych zgodnie z celami renaturyzacji rzek wymaga kilku kluczowych kroków. Po pierwsze, należy unikać lokalizacji na odcinkach o wysokiej wartości przyrodniczej i roli korytarzy migracyjnych. Po drugie, preferować modernizację istniejących progów zamiast budowy nowych barier. Po trzecie, od początku projektować obiekt z przepławką, turbinami przyjaznymi rybom i zachowaniem przepływu biologicznego. Konieczne jest także modelowanie wpływu na hydromorfologię oraz włączenie projektu w plany gospodarowania wodami w skali zlewni. Tylko takie podejście minimalizuje konflikt między produkcją energii a renaturyzacją.