Hydrogen staje się jednym z kluczowych filarów transformacji energetycznej, a technologie jego produkcji rozwijają się na całym świecie w bezprecedensowym tempie. Aby zrozumieć szanse i ryzyka związane z gospodarką wodorową, warto przyjrzeć się szczegółowo, jakie są rodzaje technologii produkcji wodoru, czym się różnią, jakie mają koszty, emisyjność oraz potencjał skalowania. Zrozumienie tych aspektów jest niezbędne zarówno dla decydentów, inwestorów, jak i firm planujących projekty w obszarze energetyki wodorowej, przemysłu ciężkiego czy transportu zeroemisyjnego.

Kolorystyka wodoru – klasyfikacja technologii produkcji

W literaturze i dyskusjach branżowych przyjęło się dzielić wodór według tzw. kolorów. Kolory nie odnoszą się do fizycznych właściwości gazu, lecz do technologii jego produkcji i śladu węglowego. To prosty sposób na klasyfikację, jaki rodzaj technologii produkcji wodoru stoi za danym kilogramem paliwa oraz czy można mówić o niskoemisyjnym lub neutralnym klimatycznie charakterze danego procesu.

Najczęściej wyróżnia się: wodór szary, niebieski, turkusowy, zielony, żółty, różowy (czasem czerwony) oraz wodór brązowy/czarny. Każdy z tych kolorów odpowiada innemu łańcuchowi technologicznemu: od reformingu gazu ziemnego, przez zgazowanie węgla, po elektrolizę wody zasilaną energią odnawialną lub jądrową. Dla polityki klimatycznej i regulacji rynku energii kluczowe jest, czy dany rodzaj wodoru spełnia kryteria wodoru niskoemisyjnego lub odnawialnego zgodnie z taksonomią UE i innymi systemami certyfikacji.

Produkcja wodoru z paliw kopalnych – technologie konwencjonalne

Obecnie zdecydowana większość globalnej produkcji wodoru pochodzi z paliw kopalnych. Są to technologie dojrzałe, szeroko rozpowszechnione i relatywnie tanie, ale jednocześnie wysokoemisyjne. To właśnie one odpowiadają za tzw. wodór szary oraz wodór brązowy/czarny.

Reforming parowy metanu (SMR) – dominująca technologia wodoru szarego

Reforming parowy metanu (Steam Methane Reforming, SMR) jest podstawową metodą produkcji wodoru na potrzeby przemysłu rafineryjnego, chemicznego (amoniak, metanol) czy hutnictwa. W procesie SMR gaz ziemny reaguje z parą wodną w wysokiej temperaturze (700–1000°C) na katalizatorach niklowych, w wyniku czego powstaje mieszanina wodoru, tlenku węgla i dwutlenku węgla. Następnie w reaktorach konwersji CO z parą (water-gas shift) zwiększa się zawartość H₂, a CO₂ jest oddzielany.

Technologia SMR jest stosunkowo efektywna energetycznie i najlepiej rozwinięta pod względem skali przemysłowej, ale emisyjność sięga nawet 9–11 kg CO₂ na 1 kg wodoru. Z tego względu tradycyjny SMR bez wychwytu CO₂ to klasyczny przykład produkcji wodoru szarego, który nie wpisuje się w długoterminowe cele neutralności klimatycznej.

Autotermiczny reforming (ATR) i częściowe utlenianie

Alternatywą dla SMR jest autotermiczny reforming (Autothermal Reforming, ATR) oraz częściowe utlenianie węglowodorów. W ATR ciepło potrzebne do reakcji reformingu uzyskuje się poprzez kontrolowane spalanie części gazu w obecności tlenu lub powietrza. Z jednej strony upraszcza to bilans cieplny instalacji, z drugiej wymaga instalacji do separacji tlenu (np. kriogenicznej).

ATR jest chętnie rozważany w nowych projektach wodoru niskoemisyjnego, ponieważ w połączeniu z technologiami wychwytu i składowania CO₂ (CCS) ułatwia osiągnięcie wysokiego poziomu redukcji emisji. Częściowe utlenianie stosuje się także dla cięższych węglowodorów i resztkowych frakcji ropy, jednak rosnące wymagania regulacyjne ograniczają ekspansję tych rozwiązań bez integracji z systemami CCS.

Zgazowanie węgla – wodór brązowy i czarny

Zgazowanie węgla kamiennego i brunatnego było historycznie jednym z pierwszych sposobów wytwarzania gazu syntezowego, a tym samym wodoru. Węgiel w wysokiej temperaturze reaguje z parą wodną i tlenem, tworząc mieszaninę CO, H₂, CO₂ oraz innych składników. Po odpowiednim oczyszczeniu i konwersji CO z parą można otrzymać gaz bogaty w wodór.

Produkcja wodoru w oparciu o węgiel charakteryzuje się jednak bardzo wysoką emisyjnością i znacznym śladem środowiskowym. Taki wodór określa się mianem brązowego (z węgla brunatnego) lub czarnego (z węgla kamiennego). Aby tego typu technologie miały jakiekolwiek miejsce w scenariuszach neutralności klimatycznej, konieczne jest skojarzenie ich z zaawansowanymi systemami CCS i minimalizacją emisji metanu w całym łańcuchu dostaw surowca.

Wodór niebieski – paliwo przejściowe w transformacji energetycznej

Termin wodór niebieski odnosi się do produkcji wodoru z paliw kopalnych (najczęściej gazu ziemnego) z zastosowaniem technologii wychwytu, wykorzystania i składowania CO₂ (CCUS). Celem jest radykalne obniżenie śladu węglowego przy zachowaniu zalet dojrzałych technologii reformingu. W praktyce projektuje się instalacje SMR lub ATR tak, aby wychwycić ponad 90% powstającego CO₂, a następnie zatłoczyć go do złoża geologicznego lub wykorzystać przemysłowo.

Z perspektywy energetyki wodorowej wodór niebieski może pełnić rolę mostu między obecną gospodarką opartą na gazie ziemnym a docelową gospodarką wodorową wspartą na wodórze odnawialnym. Pozwala stosunkowo szybko zbudować podaż dużych ilości H₂ dla przemysłu, transportu ciężkiego czy wytwarzania energii elektrycznej, o ile istnieje odpowiednia infrastruktura do transportu i składowania CO₂ oraz akceptacja społeczna dla takich rozwiązań.

Krytycznym elementem jest jednak faktyczny poziom redukcji emisji w całym cyklu życia: od wydobycia gazu (emisje metanu), przez proces reformingu, po szczelność magazynów CO₂. Wymogi taksonomii UE i innych systemów klasyfikacji starają się jasno zdefiniować, kiedy wodór niebieski można uznać za niskoemisyjny w rozumieniu celów klimatycznych.

Wodór zielony – elektroliza wody z OZE

Wodór zielony jest uznawany za docelowy kierunek rozwoju globalnej gospodarki wodorowej. Powstaje w procesie elektrolizy wody zasilanej energią z odnawialnych źródeł: farm wiatrowych, fotowoltaiki, elektrowni wodnych, a w przyszłości także morskich farm wiatrowych zintegrowanych z elektrolizerami na lądzie lub offshore. Taka technologia produkcji wodoru pozwala praktycznie wyeliminować emisję CO₂ na etapie wytwarzania paliwa, jeśli tylko energia elektryczna jest rzeczywiście zeroemisyjna.

Elektroliza polega na rozkładzie wody na wodór i tlen w elektrolicie, pod wpływem przyłożonego napięcia. Kluczowe są tu parametry takie jak sprawność energetyczna, trwałość elektrolizera, koszty kapitałowe (CAPEX) oraz dynamika pracy w warunkach niestabilnych dostaw mocy z OZE. W ostatnich latach następuje dynamiczny spadek kosztów elektrolizerów i rosnąca efektywność procesów, co zbliża wodór zielony do konkurencyjności kosztowej wobec wodoru szarego w regionach o taniej, nadwyżkowej energii odnawialnej.

Elektrolizery alkaliczne (AEL)

Najbardziej dojrzałą technologią są elektrolizery alkaliczne (Alkaline Electrolysis). Wykorzystują one ciekły elektrolit zasadowy (najczęściej KOH lub NaOH) oraz porowate elektrody. Cechują się relatywnie niskim kosztem inwestycyjnym, długą żywotnością oraz znaczącym doświadczeniem operacyjnym w przemyśle chemicznym. Ich wadą jest jednak mniejsza elastyczność pracy przy częstym włączaniu i wyłączaniu, co ma znaczenie przy integracji z dynamicznymi źródłami OZE.

Dla wielu projektów wielkoskalowych, gdzie zakłada się względnie stabilne zasilanie energią elektryczną (np. w pobliżu dużych farm wiatrowych z magazynami energii), elektrolizery alkaliczne pozostają atrakcyjną technologią ze względu na korzystny stosunek kosztów do wydajności.

Elektrolizery PEM (Proton Exchange Membrane)

Druga kluczowa technologia to elektrolizery z membraną protonową (PEM). Zamiast ciekłego elektrolitu stosuje się tu polimerową membranę przewodzącą protony. Urządzenia PEM wyróżniają się wysoką gęstością mocy, szybką reakcją na zmiany obciążenia oraz kompaktową budową, co sprzyja ich integracji z fotowoltaiką lub wiatrem oraz zastosowaniom mobilnym i rozproszonym.

Wadą tej technologii są wyższe koszty, zarówno samych modułów, jak i zastosowania materiałów szlachetnych (np. iryd, platyna) w katalizatorach. Intensywne prace badawczo-rozwojowe koncentrują się na ograniczaniu zużycia metali szlachetnych, wydłużaniu trwałości oraz zwiększeniu skali produkcji seryjnej, co ma prowadzić do znaczącej redukcji kosztów wodoru zielonego w nadchodzących latach.

Elektrolizery wysokotemperaturowe (SOEC)

Trzecim, szybko rozwijającym się nurtem są elektrolizery wysokotemperaturowe (Solid Oxide Electrolysis Cells, SOEC), pracujące w temperaturach rzędu 600–850°C. W takich warunkach część energii potrzebnej do rozkładu wody dostarczana jest w postaci ciepła, co potencjalnie zwiększa sprawność całego procesu, szczególnie przy integracji z przemysłowymi źródłami ciepła odpadowego lub wysokotemperaturowymi reaktorami jądrowymi.

SOEC są jeszcze mniej dojrzałe komercyjnie, ale oferują wysoką efektywność i możliwość współprodukcji gazu syntezowego (H₂ + CO) poprzez elektrolizę pary z dodatkiem CO₂. Ta cecha jest istotna dla syntezy paliw syntetycznych, metanolu czy innych chemikaliów w ramach koncepcji Power-to-X.

Wodór żółty i różowy – elektroliza zasilana energią jądrową i sieciową

Oprócz wodoru zielonego rośnie zainteresowanie wodorem wytwarzanym z wykorzystaniem energii jądrowej. Wodór różowy (czasem nazywany także czerwonym) pochodzi z elektrolizy zasilanej energią z elektrowni jądrowych, natomiast wodór żółty to wodór produkowany z użyciem miksu energetycznego pobieranego z sieci, w którym znaczący udział ma zarówno niskoemisyjna energetyka jądrowa, jak i OZE.

Energetyka jądrowa oferuje stabilne, niskoemisyjne źródło mocy, co ułatwia projektowanie wielkoskalowych instalacji elektrolizy pracujących w trybie podstawowym, z wysokim współczynnikiem wykorzystania mocy. Może to obniżać jednostkowe koszty produkcji wodoru, szczególnie przy zastosowaniu elektrolizerów wysokotemperaturowych zintegrowanych z reaktorami generującymi zarówno energię elektryczną, jak i ciepło procesowe.

Dla krajów rozwijających programy jądrowe wodór różowy stanowi interesującą opcję dywersyfikacji zastosowania reaktorów, poprawy ich ekonomiki oraz integracji z przemysłem chemicznym i ciężkim, w którym konieczne jest zastąpienie wodoru szarego niskoemisyjnym odpowiednikiem. Jednocześnie dyskusje regulacyjne w UE i na świecie dotyczą sposobu klasyfikacji takiego wodoru w kontekście definicji wodoru odnawialnego.

Wodór turkusowy – piroliza metanu

Piroliza metanu to stosunkowo nowa technologia, dzięki której powstaje tzw. wodór turkusowy. Proces polega na termicznym rozkładzie metanu (CH₄) na wodór i stały węgiel (najczęściej w postaci proszku lub sadzy technicznej), bez generowania CO₂ w samym reaktorze. Jeśli energia potrzebna do pirolizy pochodzi z niskoemisyjnych źródeł, a stały węgiel zostanie bezpiecznie zmagazynowany lub wykorzystany w produktach trwałych (np. materiały kompozytowe, dodatki do betonu), ślad węglowy takiego wodoru może być bardzo niski.

Technologie pirolizy obejmują m.in. pirolizę plazmową, pirolizę w reaktorach z ciekłym metalem czy reaktorach bąbelkowych. Każde z tych rozwiązań ma własne wyzwania technologiczne, takie jak zarządzanie ciepłem, zanieczyszczenia surowca, kontrola jakości powstającego węgla czy integracja z istniejącą infrastrukturą gazową. W scenariuszach transformacji sektora gazu ziemnego piroliza jest postrzegana jako sposób na dekarbonizację istniejących sieci poprzez stopniową produkcję wodoru z dostępnego gazu, z minimalną emisją CO₂.

Biowodór – produkcja wodoru z biomasy i odpadów

Kolejną ważną grupą są technologie produkcji wodoru z biomasy, biogazu i odpadów organicznych, określane łącznie jako produkcja biowodoru. Z punktu widzenia bilansu CO₂, jeśli biomasa pochodzi ze zrównoważonych źródeł, emisje związane z jej spalaniem lub zgazowaniem są częściowo bilansowane przez wcześniejszą absorpcję dwutlenku węgla w procesie fotosyntezy.

Zgazowanie biomasy i odpadów

Zgazowanie biomasy drzewnej, roślin energetycznych, słomy czy odpadów komunalnych w obecności pary i ograniczonej ilości tlenu prowadzi do powstania gazu syntezowego o składzie zbliżonym do gazu z węgla. Po odpowiednim oczyszczeniu i konwersji CO z parą można uzyskać mieszaninę bogatą w wodór. Jeśli proces zostanie skojarzony z wychwytem CO₂ (tzw. BECCS), możliwe jest uzyskanie ujemnych emisji netto, ponieważ wychwycony CO₂ pochodzi z biogenicznego obiegu węgla.

W kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym rośnie zainteresowanie zgazowaniem odpadów komunalnych, odpadów z tworzyw sztucznych oraz odpadów rolniczych jako źródła wodoru odnawialnego. Wyzwania obejmują jednak złożoność składu wsadu, konieczność zaawansowanego oczyszczania gazu oraz kwestie społeczne związane z lokalizacją instalacji termicznego przekształcania odpadów.

Reforming biogazu

Biogaz, składający się głównie z metanu i CO₂, może być poddany reformingowi parowemu analogicznie do gazu ziemnego. Jeśli substraty do produkcji biogazu pochodzą z odpadów organicznych, gnojowicy czy osadów ściekowych, otrzymany wodór może być zakwalifikowany jako niskoemisyjny lub odnawialny, w zależności od systemu certyfikacji. Reforming biometanu oczyszczonego do parametrów gazu sieciowego jest interesującą opcją dla mniejszych, rozproszonych instalacji w rolnictwie i przemyśle spożywczym.

Biologiczna produkcja wodoru

Istnieją również procesy biologiczne, w których mikroorganizmy produkują wodór, np. poprzez fermentację cukrów lub fotobiologiczne procesy z udziałem mikroalg. Na razie pozostają one na etapie badań i demonstracji, ale w dłuższej perspektywie mogą znaleźć niszowe zastosowania w miejscach, gdzie dostępna jest tania biomasa, a wymagania co do skali są umiarkowane.

Nowe i hybrydowe technologie produkcji wodoru

Poza głównymi nurtami rozwija się szereg innowacyjnych technologii, które mogą w przyszłości uzupełnić miks sposobów produkcji wodoru na świecie. Wiele z nich łączy różne zjawiska fizykochemiczne, dążąc do zwiększenia sprawności, obniżenia kosztów lub lepszego dopasowania do lokalnych warunków zasobowych.

Termochemiczne cykle rozkładu wody

Termochemiczne cykle rozkładu wody wykorzystują wysokotemperaturowe reakcje chemiczne z udziałem specjalnie dobranych reagentów (np. cykl siarkowo-jodowy), w których woda jest rozkładana na wodór i tlen, a odczynniki krążą w zamkniętym obiegu. Wymagają one źródeł ciepła rzędu 800–1000°C, co czyni je potencjalnie kompatybilnymi z zaawansowanymi reaktorami jądrowymi wysokotemperaturowymi lub skoncentrowaną energią słoneczną (CSP).

Choć te technologie są w fazie badań, oferują możliwość produkcji wodoru bez bezpośredniego zużycia energii elektrycznej, co może być korzystne w regionach o silnym nasłonecznieniu lub w krajach stawiających na wysokotemperaturową energetykę jądrową w długim horyzoncie czasowym.

Fotoelektrochemiczny rozkład wody

Fotoelektrochemia zakłada wykorzystanie specjalnych półprzewodnikowych elektrod, które bezpośrednio przekształcają energię promieniowania słonecznego w energię chemiczną wiązań wodoru. W teorii można dzięki temu uprościć łańcuch konwersji (światło → wodór), pomijając klasyczną produkcję prądu i osobny elektrolizer. Kluczowe bariery obejmują jednak trwałość materiałów, efektywność konwersji oraz koszty produkcji zaawansowanych fotoelektrod.

Jeśli te problemy zostaną przezwyciężone, fotoelektrochemiczna produkcja wodoru może stać się atrakcyjną opcją dla rozproszonych, małoskalowych systemów w krajach o wysokiej gęstości nasłonecznienia i ograniczonej infrastrukturze elektroenergetycznej.

Porównanie technologii produkcji wodoru – koszty, emisje, dojrzałość

Aby odpowiedzieć na pytanie, jakie są rodzaje technologii produkcji wodoru na świecie i które z nich będą dominować, trzeba spojrzeć na trzy podstawowe wymiary: koszty, emisyjność oraz poziom dojrzałości technologicznej (TRL). Wodór szary z SMR jest obecnie najtańszy, ale najbardziej emisyjny. Wodór niebieski redukuje emisje, lecz wymaga inwestycji w CCS i zależy od lokalnej geologii. Wodór zielony jest jeszcze relatywnie drogi, ale jego koszty szybko spadają wraz z rozwojem OZE i industrializacją produkcji elektrolizerów.

Technologie takie jak piroliza metanu, SOEC, fotoelektrochemia czy termochemiczne cykle wodne są na wcześniejszych etapach rozwoju, lecz mogą odegrać kluczową rolę w specyficznych niszach lub regionach. Biowodór pełni ważną funkcję w integracji sektora odpadów, rolnictwa i energetyki wodorowej, szczególnie tam, gdzie istnieją strumienie biomasy niskiej jakości, trudnej do innego wykorzystania.

Kryteria wyboru technologii w zależności od regionu i sektora

Wybór odpowiedniej technologii produkcji wodoru zależy od lokalnej dostępności surowców, miksu energetycznego, warunków geologicznych oraz polityki klimatycznej. Kraje bogate w tanie paliwa kopalne i posiadające dogodną geologię dla CCS skłaniają się do wodoru niebieskiego jako rozwiązania przejściowego. Państwa dysponujące ogromnym potencjałem energii słonecznej i wiatrowej, jak Australia, Chile czy kraje Bliskiego Wschodu, planują duże projekty wodoru zielonego nastawione na eksport.

W Europie ważną rolę odgrywają regulacje dotyczące wodoru odnawialnego, taksonomia UE oraz systemy certyfikacji emisji w cyklu życia. W przemyśle ciężkim (stal, chemia, nawozy) kluczowe będzie połączenie dostępności wodoru niskoemisyjnego z dostosowaniem istniejących instalacji. W transporcie ciężkim i morskim liczą się gęstość energii i koszty paliwa, co sprzyja zastosowaniu wodoru i paliw pochodnych (np. amoniaku, e‑metanolu), ale wymaga stabilnych łańcuchów dostaw i standaryzacji jakości wodoru.

Perspektywy rozwoju globalnej gospodarki wodorowej

Rozwój technologii produkcji wodoru na świecie jest silnie powiązany z polityką klimatyczną, cenami emisji CO₂, tempem rozwoju OZE oraz postępem w magazynowaniu i transporcie wodoru. W perspektywie do 2030–2040 roku spodziewany jest dynamiczny wzrost udziału wodoru zielonego oraz stopniowe wycofywanie wodoru szarego w krajach wysoko rozwiniętych. Wodór niebieski i turkusowy mogą odegrać istotną rolę jako technologie przejściowe, szczególnie w regionach gazowych.

Kluczowe będzie także wypracowanie globalnych standardów certyfikacji wodoru pod kątem śladu węglowego (schematy GHG, LCA), aby umożliwić międzynarodowy handel wodorem i jego nośnikami na wzór dzisiejszego rynku LNG. Z perspektywy inwestorów i firm przemysłowych krytyczne jest zrozumienie, które technologie produkcji wodoru mają największy potencjał dekarbonizacji przy akceptowalnych kosztach oraz jak wpisują się w długoterminowe strategie neutralności klimatycznej.

FAQ

Jakie są główne rodzaje technologii produkcji wodoru i czym się różnią?

Główne rodzaje technologii produkcji wodoru to: reforming parowy metanu (SMR) i inne procesy oparte na paliwach kopalnych, produkcja z węgla poprzez zgazowanie, elektroliza wody (alkaliczna, PEM, wysokotemperaturowa SOEC), piroliza metanu, zgazowanie biomasy i odpadów oraz innowacyjne procesy jak fotoelektrochemia czy cykle termochemiczne. Różnią się one przede wszystkim źródłem energii i surowca, emisyjnością CO₂, kosztami wytwarzania oraz dojrzałością technologiczną. Te czynniki decydują, czy dany wodór klasyfikuje się jako szary, niebieski, zielony, turkusowy czy biowodór.

Czym różni się wodór szary, niebieski i zielony pod względem emisji CO₂?

Wodór szary powstaje głównie w procesie reformingu gazu ziemnego lub zgazowania paliw kopalnych bez wychwytu CO₂ i ma najwyższą emisyjność – nawet ponad 9 kg CO₂ na 1 kg wodoru. Wodór niebieski korzysta z tych samych technologii, ale jest skojarzony z wychwytem i składowaniem dwutlenku węgla (CCS), dzięki czemu emisje netto mogą spaść o ponad 80–90%. Wodór zielony produkowany jest w elektrolizerach zasilanych energią odnawialną, co pozwala zminimalizować emisje w cyklu życia, zwłaszcza jeśli uwzględnić niski ślad węglowy infrastruktury OZE i samych elektrolizerów.

Która technologia produkcji wodoru jest obecnie najtańsza, a która najbardziej perspektywiczna?

Najtańsza jest wciąż produkcja wodoru szarego z reformingu parowego metanu, szczególnie w regionach z tanim gazem ziemnym i brakiem kosztów emisji CO₂. Jednak wraz z rosnącymi cenami uprawnień do emisji i naciskiem regulacyjnym traci ona przewagę konkurencyjną. Za najbardziej perspektywiczną technologię uważa się elektrolizę wody zasilaną OZE, czyli wodór zielony. Koszty elektrolizerów i energii odnawialnej szybko spadają, co w połączeniu z regulacjami faworyzującymi niskoemisyjne paliwa sprawia, że wodór odnawialny będzie stopniowo wypierał rozwiązania wysokoemisyjne z rynku.

Czy wodór z biomasy i odpadów można uznać za odnawialny i niskoemisyjny?

Wodór z biomasy i odpadów, określany często jako biowodór, może być klasyfikowany jako odnawialny, jeśli biomasa pochodzi ze zrównoważonych źródeł, a jej spalanie lub zgazowanie nie prowadzi do nadmiernej degradacji gleb ani wylesiania. W bilansie klimatycznym kluczowe jest, że CO₂ emitowany przy przetwarzaniu biomasy został wcześniej pochłonięty z atmosfery w procesie fotosyntezy. Dodatkowo połączenie zgazowania biomasy z wychwytem CO₂ (BECCS) daje potencjał ujemnych emisji. Ostateczna kwalifikacja zależy jednak od krajowych i unijnych systemów certyfikacji oraz spełnienia kryteriów zrównoważonego rozwoju.

Jakie technologie produkcji wodoru są najlepsze dla przemysłu ciężkiego i transportu?

Dla przemysłu ciężkiego, takiego jak stalownie, rafinerie czy produkcja amoniaku, kluczowe są duże, stabilne wolumeny wodoru niskoemisyjnego. W krótkim i średnim okresie atrakcyjny może być wodór niebieski (SMR/ATR z CCS) tam, gdzie istnieje infrastruktura gazowa i warunki geologiczne. Docelowo coraz większe znaczenie będzie miał wodór zielony z elektrolizy zasilanej OZE, zwłaszcza gdy ceny energii odnawialnej spadną. W transporcie ciężkim i morskim ważne są także paliwa pochodne (amoniak, e‑metanol), których produkcja wymaga taniego, czystego wodoru – tu również przewagę zyska wodór odnawialny, szczególnie w regionach z tanim wiatrem i słońcem.