Elektrolizery wysokotemperaturowe typu SOEC (Solid Oxide Electrolysis Cell) coraz częściej pojawiają się w strategiach rozwoju energetyki wodorowej. Łączą możliwość wytwarzania wodoru o bardzo wysokiej sprawności z potencjałem integracji z istniejącą infrastrukturą ciepłowniczą i przemysłową. Dla wielu inwestorów, operatorów systemów energetycznych i firm przemysłowych stają się kluczowym elementem planów dekarbonizacji, zwłaszcza tam, gdzie dostępne jest ciepło odpadowe lub para technologiczna. Zrozumienie, jak działają elektrolizery SOEC, jakie mają zalety i ograniczenia oraz w jakich zastosowaniach biznesowych sprawdzają się najlepiej, jest niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych w obszarze zielonego wodoru.

Co to jest elektrolizer wysokotemperaturowy SOEC?

Elektrolizer wysokotemperaturowy typu SOEC to urządzenie, które rozkłada wodę na wodór i tlen w stanie stałym, wykorzystując tlenkowy przewodnik jonowy jako elektrolit i wysoką temperaturę pracy, zazwyczaj w zakresie 600–850°C. W przeciwieństwie do elektrolizerów alkalicznych (AEL) i membranowych PEM, w SOEC elektrolit nie jest cieczą ani polimerem, lecz ceramiką przewodzącą jony tlenu. Energia cieplna zastępuje część energii elektrycznej koniecznej do rozbicia cząsteczki wody, co pozwala osiągać wyższą sprawność przetwarzania energii elektrycznej w chemiczną energię wodoru.

W ujęciu systemowym elektrolizery SOEC są sercem instalacji do produkcji wodoru zielonego z OZE, szczególnie tam, gdzie dostępne jest tanie lub odpadowe ciepło. Technologie stałotlenkowe umożliwiają także elektrolizę pary wodnej zmieszanej z CO₂, dzięki czemu oprócz wodoru można uzyskać również syntetyczny gaz (syngaz), będący surowcem do produkcji e‑paliw. Z tego powodu SOEC są postrzegane jako jedna z najbardziej perspektywicznych technologii w łańcuchu gospodarki wodorowej.

Zasada działania elektrolizera SOEC krok po kroku

Podstawą działania SOEC jest odwrócona zasada pracy ogniwa paliwowego SOFC. Ten sam typ ogniwa, który w trybie SOFC wytwarza energię elektryczną z wodoru lub gazu, w trybie SOEC, przy przyłożeniu napięcia zewnętrznego, zużywa energię elektryczną, aby wytworzyć wodór. Dzięki wspólnej platformie materiałowej istnieje możliwość pracy dwukierunkowej – tryb elektrolyzeru i ogniwa paliwowego w jednym urządzeniu (tzw. reversible SOFC/SOEC, czyli rSOC).

Budowa komórki SOEC

Pojedyncza komórka SOEC ma strukturę warstwową typu elektroda–elektrolit–elektroda:

• Anoda (elektroda tlenowa) – najczęściej warstwa złożona z mieszaniny tlenków metali przewodzących jony tlenu oraz elektrony, np. LSM/YSZ, odpowiedzialna za uwalnianie tlenu.
• Elektrolit stały – cienka warstwa ceramiki przewodzącej jony tlenu, zwykle cyrkonia stabilizowana itrem (YSZ). Zapewnia selektywną przewodność jonową przy wysokiej temperaturze.
• Katoda (elektroda parowa/paliwowa) – najczęściej porowata warstwa na bazie niklu i YSZ (Ni-YSZ), w której zachodzi redukcja pary wodnej i powstawanie wodoru.

Pojedyncze ogniwo ma napięcie rzędu 1–1,3 V, dlatego łączy się je w stosy (stacki), aby uzyskać parametry odpowiednie do zastosowań przemysłowych.

Proces elektrolizy pary wodnej

W trybie elektrolizy para wodna doprowadzana jest do katody. Pod wpływem przyłożonego napięcia elektrycznego cząsteczki H₂O ulegają rozbiciu: na katodzie powstaje wodór i jony tlenu, które migrują przez elektrolit do anody. Na anodzie jony O²⁻ oddają elektrony i tworzą tlen cząsteczkowy, usuwany z systemu. Całkowita reakcja chemiczna jest równoważna klasycznej elektrolizie wody, ale jej część energetyczna jest „przeniesiona” w postaci ciepła, co zmniejsza wymaganą ilość energii elektrycznej na kg wodoru.

Tę wysokotemperaturową konwersję można uzupełniać dodatkowymi reakcjami, np. współ‑elektrolizą CO₂, co umożliwia powstanie mieszaniny CO i H₂ (syngazu). Takie podejście otwiera drogę do produkcji e‑paliw syntetycznych i chemikaliów (np. metanolu) z wykorzystaniem nadwyżek energii odnawialnej i wychwyconego dwutlenku węgla.

Elektrolizery wysokotemperaturowe na tle innych technologii produkcji wodoru

W praktyce rynkowej inwestorzy porównują SOEC przede wszystkim z elektrolizerami PEM oraz elektrolizerami alkalicznymi (AEL). Każda z tych technologii ma odmienny profil kosztów kapitałowych, dojrzałości technologicznej i wymagań operacyjnych. Wybór zależy od charakteru aplikacji, dostępności ciepła, profilu pracy (ciągły vs. dynamiczny) oraz ceny energii elektrycznej.

SOEC vs elektrolizery alkaliczne

Elektroliza alkaliczna jest technologią najdłużej obecną na rynku. Wykorzystuje roztwór KOH lub NaOH jako elektrolit i działa w temperaturze 60–90°C. Jest tania w inwestycji, dojrzała technologicznie i dobrze znana operatorom przemysłowym, ale jej sprawność jest ograniczona, a dynamika regulacji mocy umiarkowana. SOEC cechuje wyższa sprawność energetyczna, co przy wysokich cenach energii może zrekompensować wyższe CAPEX. Dodatkowo, SOEC lepiej nadają się tam, gdzie istnieje możliwość integracji z wysokotemperaturowym źródłem ciepła.

SOEC vs elektrolizery PEM

Elektrolizer PEM wykorzystuje membranę protono‑przewodzącą i działa w temperaturach ok. 50–80°C. Jego główne atuty to wysoka gęstość prądu, kompaktowa budowa i świetna zdolność pracy dynamicznej, co jest cenne przy bezpośrednim współpracy z farmami wiatrowymi czy PV. Z kolei SOEC osiąga wyższą sprawność przy pracy w warunkach stabilnych, integracji z ciepłem odpadowym i w trybie ciągłym. W aplikacjach, gdzie priorytetem jest minimalny koszt energii wodoru (LCOH) i istnieje źródło taniego ciepła, SOEC ma szczególnie duży potencjał konkurencyjny.

Sprawność i bilans energetyczny elektrolizerów SOEC

Jednym z głównych powodów rosnącego zainteresowania SOEC jest ich wysoka sprawność elektrolizy wysokotemperaturowej. Dzięki temu energia elektryczna jest zamieniana na energię chemiczną wodoru przy mniejszym zużyciu prądu na każde wyprodukowane kilogramy H₂, w porównaniu z technologiami niskotemperaturowymi.

Jak definiuje się sprawność SOEC?

Sprawność elektrolizera można liczyć na kilka sposobów: względem niższej wartości opałowej (LHV) lub wyższej (HHV) wodoru, a także biorąc pod uwagę tylko energię elektryczną lub sumę energii elektrycznej i cieplnej. Dla SOEC kluczowym wskaźnikiem jest sprawność elektryczna, czyli stosunek energii chemicznej wodoru do zużytej energii elektrycznej. W literaturze i projektach pilotażowych dla SOEC podaje się sprawności elektryczne sięgające 80–90% (LHV), pod warunkiem odpowiedniej integracji z ciepłem.

Znaczenie ciepła w bilansie energetycznym

Przy wysokich temperaturach część energii niezbędnej do rozerwania wiązań w cząsteczce wody dostarczana jest w formie ciepła. Jeżeli ciepło to pochodzi z procesu odpadowego (np. z hutnictwa, chemii ciężkiej, cementowni) lub z instalacji wysokotemperaturowej kogeneracji, całkowite zapotrzebowanie na energię elektryczną znacząco maleje. W efekcie całkowita sprawność (elektryczna + cieplna) instalacji może przekraczać 100% w przeliczeniu na samą energię elektryczną, co w praktyce oznacza bardzo niskie zużycie kWh na kg wodoru.

Materiały i wyzwania technologiczne w SOEC

Klucz do rozwoju elektrolizerów wysokotemperaturowych leży w materiałach. Wysoka temperatura przyspiesza reakcje elektrochemiczne, ale jednocześnie stawia bardzo wysokie wymagania co do stabilności strukturalnej, odporności na korozję i zmęczenie termiczne. Dlatego rozwój ceramicznych elektrolitów stałych oraz materiałów elektrodowych jest jednym z głównych obszarów badań.

Elektrolity stałe

Najczęściej stosowanym elektrolitem w SOEC jest cyrkonia stabilizowana itrem (YSZ). Zapewnia ona wysoką przewodność jonów O²⁻ w temperaturach powyżej 700°C i względnie dobrą stabilność chemiczną. Równolegle rozwijane są nowe materiały, takie jak skandiowana cyrkonia (ScSZ) czy perowskity przewodzące jony tlenu, które mogą obniżyć temperaturę pracy lub poprawić trwałość. Obniżenie temperatury pracy do około 600°C przy zachowaniu parametrów prądowych jest jednym z kluczowych celów technologicznych, ponieważ znacząco zmniejsza naprężenia termiczne i ułatwia dobór materiałów metalicznych w stacku.

Materiały elektrodowe i interfejsy

Katody na bazie Ni-YSZ są dość dojrzałą technologią, jednak podlegają zjawiskom degradacji takim jak spiekanie, zatrucie siarką czy zmiany mikrostruktury w długotrwałej eksploatacji. Anody z mieszanek perowskitów i YSZ muszą wytrzymać silnie utleniające środowisko oraz naprężenia mechaniczne. Ponadto, kluczową rolę odgrywają połączenia międzypowierzchniowe (interconnecty) i warstwy uszczelniające, które muszą zachować szczelność gazową przy tysiącach cykli rozruchu i odstawienia. To właśnie trwałość materiałów i stabilność interfejsów są obecnie głównymi ograniczeniami skali komercyjnego wdrażania SOEC.

Integracja elektrolizerów SOEC z energetyką i przemysłem

Elektrolizery wysokotemperaturowe wykazują pełnię swoich zalet, gdy są integrowane z istniejącymi systemami energetycznymi i przemysłowymi. Projektując instalację, należy uwzględnić nie tylko źródło zasilania elektrycznego (np. farmę fotowoltaiczną czy wiatrową), ale także źródła ciepła oraz potrzeby odbiorców wodoru i tlenu.

Współpraca z odnawialnymi źródłami energii

Produkcja wodoru odnawialnego wymaga zasilania elektrolizerów energią z OZE. SOEC, choć mniej elastyczne niż PEM, mogą pracować stabilnie z farmami wiatrowymi i PV poprzez zastosowanie buforów energii (baterie, magazyny ciepła) oraz odpowiednie sterowanie mocą. Z punktu widzenia operatora systemu elektroenergetycznego elektrolizer SOEC pełni również funkcję odbiornika regulacyjnego – może zwiększać lub zmniejszać pobór mocy w celu stabilizacji sieci, zwłaszcza w warunkach nadpodaży energii z OZE.

Wykorzystanie ciepła odpadowego

Dla przemysłu energochłonnego SOEC to szansa na podniesienie ogólnej efektywności energetycznej. Ciepło odpadowe z pieców hutniczych, reaktorów chemicznych czy instalacji krakingu może zostać skierowane do wstępnego podgrzewania pary wodnej lub utrzymania temperatury stosu SOEC. W ten sposób zakład z jednej strony zmniejsza straty energii, a z drugiej wytwarza niskoemisyjny wodór do zastosowań procesowych lub do sprzedaży. To połączenie produkcji wodoru z gospodarką ciepłem stanowi jedną z najważniejszych przewag technologii SOEC nad elektrolizą niskotemperaturową.

Przemysłowe zastosowania elektrolizerów wysokotemperaturowych

Rynek wodoru jest w dużej mierze napędzany potrzebami przemysłu ciężkiego. Elektrolizery SOEC wpisują się w ten rynek szczególnie dobrze tam, gdzie wodór jest zużywany lokalnie, a ciepło wysokotemperaturowe jest łatwo dostępne. W połączeniu z systemami wychwytywania CO₂ (CCS/CCU) SOEC mogą stworzyć całkowicie nowe ścieżki produkcji surowców chemicznych i paliw.

Przemysł chemiczny i rafineryjny

Wodorowe instalacje hydroodsiarczania i hydrokrakingu w rafineriach wymagają dużych ilości wodoru o wysokiej czystości. Dotychczas dominował wodór z reformingu parowego metanu (SMR), obarczony wysoką emisją CO₂. Zastosowanie SOEC zasilanych energią odnawialną oraz ciepłem z procesów rafineryjnych pozwala zastąpić wodór szary wodorem zielonym, redukując intensywność emisyjną produkowanych paliw. Dodatkowo, dzięki współ‑elektrolizie CO₂ i H₂O możliwa jest produkcja syngazu do dalszej syntezy paliw syntetycznych, co wpisuje się w cele rozwoju e‑paliw lotniczych i morskich.

Hutnictwo i przemysł stalowy

Produkcja stali odpowiada za znaczną część globalnych emisji CO₂. Jednym z głównych kierunków dekarbonizacji jest zastępowanie koksu i gazu ziemnego wodorem w procesie redukcji rudy żelaza (technologia DRI – Direct Reduced Iron). Elektrolizery wysokotemperaturowe mogą dostarczać wodór bezpośrednio do zakładów stalowniczych, wykorzystując ich ogromne zasoby ciepła odpadowego. Takie zintegrowane projekty są już analizowane w Europie i Azji jako kluczowe elementy transformacji sektora stalowego ku niskoemisyjności.

Produkcja amoniaku i nawozów

Przemysł nawozowy zużywa duże ilości wodoru do syntezy amoniaku w procesie Habera-Boscha. Tradycyjnie wodór pochodzi z reformingu gazu ziemnego. Zastąpienie go wodorem z elektrolizy wysokotemperaturowej może istotnie obniżyć ślad węglowy nawozów azotowych. Ponieważ instalacje amoniakalne często mają dostęp do wysokotemperaturowej energii cieplnej, integracja z SOEC staje się technicznie i ekonomicznie uzasadniona. Długoterminowo umożliwia to powstanie „zielonego amoniaku” jako nośnika energii i półproduktu chemicznego.

SOEC a magazynowanie energii i elastyczność systemu

Rozwój odnawialnych źródeł energii zwiększa potrzebę magazynowania nadwyżek energii w okresach wysokiej generacji i niskiego zapotrzebowania. W tym kontekście wodór pełni funkcję magazynu długoterminowego. Elektrolizery wysokotemperaturowe mogą stanowić element zaawansowanych systemów P2G (Power‑to‑Gas) oraz P2X (Power‑to‑X), w których energia elektryczna jest konwertowana kolejno do wodoru, metanu syntetycznego, paliw ciekłych lub chemikaliów.

Rewersyjna praca SOEC/SOFC (rSOC)

Jedną z unikalnych cech technologii tlenkowej jest możliwość odwrócenia kierunku pracy. Moduł SOEC może w fazie nadpodaży energii pracować jako elektrolizer, produkując wodór i magazynując energię w formie chemicznej. W okresach niedoboru mocy w systemie ten sam stos, pracując w trybie SOFC, może spalać zgromadzony wodór lub gaz syntetyczny i wytwarzać energię elektryczną oraz ciepło. Taka odwracalna ogniwowa technologia rSOC tworzy kompletne rozwiązanie magazynowania energii, łącząc elektrochemię, ciepłownictwo i sieć elektroenergetyczną.

Ekonomia, koszty i dojrzałość rynkowa SOEC

Oprócz parametrów technicznych, o wdrożeniu elektrolizerów wysokotemperaturowych decyduje ekonomika. Całkowity koszt wodoru (LCOH – Levelized Cost of Hydrogen) zależy od nakładów inwestycyjnych (CAPEX), kosztów eksploatacji (OPEX), ceny energii elektrycznej i ciepła, a także od żywotności stosów.

Koszty inwestycyjne i operacyjne

Obecnie elektrolizery SOEC są droższe w zakupie niż typowe jednostki AEL, zbliżone lub nieco droższe niż PEM. Wynika to z mniejszej skali produkcji, bardziej wymagających materiałów i konieczności zapewnienia wysokiej odporności termicznej. Jednak wyższa sprawność energetyczna pozwala znacząco obniżyć OPEX, jeśli cena energii elektrycznej jest istotnym czynnikiem. W scenariuszach z tanim ciepłem odpadowym i umiarkowanymi kosztami finansowania całkowity LCOH może być konkurencyjny wobec innych technologii, szczególnie w średnim i długim okresie.

Dojrzałość technologiczna i ryzyka

Elektroliza alkaliczna i PEM osiągnęły wyższy poziom dojrzałości (TRL 8–9), podczas gdy SOEC wciąż znajduje się głównie na poziomie demonstracyjnym i wczesnokomercyjnym. Oznacza to większe ryzyka technologiczne: niepewną trwałość przy pracy dynamicznej, ograniczoną liczbę referencji przemysłowych oraz potrzebę dalszej optymalizacji materiałów. Z drugiej strony, rosnąca liczba projektów pilotażowych, wsparcie programów publicznych i zaangażowanie dużych graczy przemysłowych wskazują, że SOEC mają realną szansę wejść do głównego nurtu energetyki wodorowej w perspektywie najbliższych 5–10 lat.

Bezpieczeństwo i wymagania eksploatacyjne elektrolizerów SOEC

Praca urządzenia w temperaturach rzędu 700–850°C wymaga szczególnej dbałości o kwestie bezpieczeństwa, zarówno w projektowaniu, jak i w codziennej eksploatacji. Wysoka temperatura, obecność gazów palnych (H₂) oraz utleniających (O₂), a także złożoność układu stawiają wysokie wymagania wobec systemu sterowania i zabezpieczeń.

Główne aspekty bezpieczeństwa

• Separacja strumieni gazowych – absolutnie kluczowa jest szczelność ogniw i połączeń, aby uniknąć mieszania wodoru i tlenu.
• Kontrola temperatury – system musi zapobiegać lokalnym przegrzaniom i zbyt szybkim zmianom temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć ceramiki.
• Wentylacja i detekcja wycieków – układy czujników H₂ i odpowiednia wentylacja redukują ryzyko powstania atmosfer wybuchowych.
• Procedury start‑stop – konieczne są kontrolowane sekwencje rozruchu i wyłączenia, aby ograniczyć zmęczenie termiczne materiałów.

Dodatkowo elektrolizery wysokotemperaturowe wymagają systemów uzdatniania wody, kontrolowania jakości pary oraz regularnego monitoringu stanu stosów, aby wcześnie wykrywać symptomy degradacji.

Perspektywy rozwoju elektrolizerów wysokotemperaturowych

Prognozy dla rynku SOEC są ściśle związane z tempem rozwoju gospodarki wodorowej i politykami klimatycznymi. Europejski Zielony Ład, amerykańskie programy wsparcia czystego wodoru oraz strategie wielu państw azjatyckich zakładają gwałtowny wzrost mocy zainstalowanych elektrolizerów do 2030 i 2050 roku. W tym scenariuszu SOEC mogą zająć wyraźną niszę w segmencie instalacji zintegrowanych przemysłowo, a wraz z postępem materiałowym stopniowo przenikać także do innych zastosowań.

Kluczowe kierunki badań i innowacji

• Obniżenie temperatury pracy przy zachowaniu wysokiej gęstości prądu, co uprości konstrukcję i obniży koszty.
• Poprawa trwałości stosów poprzez rozwój nowych materiałów elektrodowych i interfejsów.
• Skalowanie produkcji modułów SOEC, standaryzacja i automatyzacja montażu.
• Integracja z systemami CCU do współ‑elektrolizy CO₂ i H₂O, ukierunkowana na produkcję e‑paliw.
• Rozwój rozwiązań rSOC umożliwiających dwukierunkową pracę jako elektrolizer i ogniwo paliwowe.

Dla przedsiębiorstw i instytucji planujących długoterminową strategię dekarbonizacji kluczowe jest śledzenie tych trendów oraz ocena, kiedy technologia SOEC osiągnie poziom ryzyka akceptowalny z biznesowego punktu widzenia.

FAQ

Co to jest elektrolizer wysokotemperaturowy SOEC i jak działa?

Elektrolizer wysokotemperaturowy SOEC (Solid Oxide Electrolysis Cell) to urządzenie do produkcji wodoru, które pracuje w temperaturach 600–850°C, wykorzystując stały, ceramiczny elektrolit przewodzący jony tlenu. W trybie pracy elektrolyzera para wodna jest doprowadzana do katody, gdzie ulega rozkładowi na wodór i jony tlenu. Jony tlenu migrują przez elektrolit do anody, tworząc tlen cząsteczkowy. Dzięki wykorzystaniu ciepła, część energii potrzebnej do rozbicia cząsteczek wody pochodzi z wysokiej temperatury, co zmniejsza zapotrzebowanie na energię elektryczną i pozwala osiągnąć bardzo wysoką sprawność produkcji wodoru.

Jakie są główne zalety elektrolizerów SOEC w porównaniu z PEM i AEL?

Kluczową zaletą elektrolizerów SOEC jest wyższa sprawność energetyczna, szczególnie gdy istnieje możliwość wykorzystania ciepła odpadowego lub pary technologicznej. W porównaniu z technologiami PEM i AEL, SOEC może zużywać mniej energii elektrycznej na kilogram wodoru, co obniża koszty operacyjne przy wysokich cenach prądu. Dodatkowo elektrolizery wysokotemperaturowe umożliwiają współ‑elektrolizę pary wodnej i CO₂, dzięki czemu oprócz wodoru można wytwarzać syngaz do dalszej syntezy e‑paliw. Są też szczególnie atrakcyjne dla dużych zakładów przemysłowych, które dysponują stabilnym źródłem ciepła i zapotrzebowaniem na wodór.

Do czego wykorzystuje się wodór produkowany w elektrolizerach wysokotemperaturowych?

Wodór z elektrolizerów wysokotemperaturowych SOEC znajduje zastosowanie przede wszystkim w przemyśle ciężkim i chemicznym. Może zastępować wodór z reformingu gazu ziemnego w rafineriach, hutnictwie stali, produkcji amoniaku i nawozów, redukując emisje CO₂ tych sektorów. Dzięki współ‑elektrolizie CO₂ i wody SOEC produkuje również syngaz, który jest surowcem do syntezy metanolu, paliw syntetycznych i innych chemikaliów. Coraz częściej rozważa się też wykorzystanie wodoru z SOEC do magazynowania nadwyżek energii odnawialnej w systemach Power‑to‑Gas oraz Power‑to‑X, a także jako paliwo dla transportu ciężkiego i morskiego.

Czy elektrolizery SOEC są już technologią komercyjną i jakie mają ograniczenia?

Elektrolizery SOEC znajdują się na etapie wczesnej komercjalizacji – istnieją instalacje demonstracyjne i pierwsze projekty przemysłowe, ale skala wdrożeń jest mniejsza niż w przypadku elektrolizerów alkalicznych i PEM. Główne ograniczenia to wyższy koszt inwestycyjny, mniejsza liczba dostawców, ograniczona baza referencyjna oraz wyzwania związane z trwałością materiałów przy pracy w wysokiej temperaturze. Degradacja stosów i zmęczenie termiczne mogą skracać żywotność urządzeń, szczególnie przy częstych cyklach start‑stop. Mimo to intensywne prace badawczo‑rozwojowe i wsparcie programów publicznych powodują, że prognozowany jest szybki wzrost mocy zainstalowanych elektrolizerów wysokotemperaturowych w nadchodzących latach.

Dla kogo technologia SOEC jest obecnie najbardziej opłacalna?

Technologia SOEC jest szczególnie atrakcyjna dla dużych zakładów przemysłowych, które dysponują stabilnym źródłem ciepła odpadowego lub pary oraz posiadają własne, znaczące zapotrzebowanie na wodór. Dotyczy to zwłaszcza hut stali, rafinerii, zakładów chemicznych i producentów nawozów. W takich lokalizacjach wysoka sprawność elektrolizy wysokotemperaturowej pozwala zredukować koszty energii elektrycznej w bilansie produkcji wodoru. SOEC mogą być też opłacalne w projektach Power‑to‑X nastawionych na produkcję e‑paliw oraz tam, gdzie liczy się maksymalna redukcja emisji CO₂ i istnieje możliwość długoterminowego wykorzystania synergii między procesem cieplnym a produkcją zielonego wodoru.