Rosnące ceny energii, presja regulacyjna oraz potrzeba redukcji emisji CO₂ sprawiają, że coraz więcej firm i instytucji zastanawia się, czy warto inwestować w system zarządzania energią (EMS). Dobrze dobrane i wdrożone Energy Management System potrafi nie tylko obniżyć rachunki za prąd i ciepło, lecz także zwiększyć niezawodność procesów produkcyjnych, ułatwić raportowanie ESG oraz poprawić konkurencyjność przedsiębiorstwa. Kluczowe jest jednak zrozumienie, czym dokładnie jest EMS, jak działa, z jakimi kosztami się wiąże i w jakich przypadkach inwestycja przynosi najwyższy zwrot.

Czym jest system zarządzania energią (EMS)?

System zarządzania energią (Energy Management System, EMS) to zintegrowany zestaw narzędzi sprzętowych i programowych, który służy do monitorowania, analizy, optymalizacji oraz automatycznego sterowania zużyciem energii w budynkach, zakładach przemysłowych i infrastrukturze technicznej. W praktyce EMS łączy dane z liczników, czujników, systemów automatyki (BMS, SCADA), źródeł energii (np. instalacje fotowoltaiczne, kogeneracja) i odbiorników (linie technologiczne, HVAC, oświetlenie), aby na tej podstawie podejmować optymalne decyzje energetyczne.

Nowoczesne systemy EMS wspierają nie tylko energię elektryczną, ale również zużycie gazu, ciepła sieciowego, pary technologicznej, sprężonego powietrza czy chłodu technologicznego. Dzięki temu możliwe jest kompleksowe zarządzanie całym bilansem energii w przedsiębiorstwie i identyfikacja obszarów o największym potencjale oszczędności.

Kluczowe funkcje nowoczesnego EMS

Aby ocenić, czy inwestycja w EMS ma sens ekonomiczny i operacyjny, warto zrozumieć jego główne funkcjonalności. To one decydują o potencjale oszczędności i wpływie na procesy biznesowe.

Zaawansowany monitoring i pomiary energii

Podstawą każdego systemu zarządzania energią jest monitoring zużycia energii w czasie rzeczywistym. Obejmuje on:

• zbieranie danych z liczników energii elektrycznej (MID, liczniki inteligentne),
• pomiar zużycia gazu, ciepła i mediów technologicznych,
• rejestrację mocy szczytowej, energii biernej, jakości energii (THD, wahania napięcia),
• archiwizację danych w bazie (on-premise lub chmura) i ich wizualizację na dashboardach.

Dzięki temu można precyzyjnie określić, które linie, budynki czy instalacje odpowiadają za największe koszty energii, a także wykrywać anomalie, np. wzrost zużycia poza godzinami pracy czy nieefektywną pracę urządzeń.

Analiza danych energetycznych i raportowanie

Zaawansowany Energy Management System oferuje rozbudowane narzędzia analityczne:

• porównania międzyokresowe (dzień do dnia, rok do roku),
• analizę wskaźnikową (kWh na produkt, m², osobę, tonę wyrobu),
• identyfikację trendów i profilowanie dobowych oraz tygodniowych rozkładów obciążeń,
• automatyczne raporty dla zarządu, działu utrzymania ruchu, działu finansowego.

W wielu firmach EMS staje się narzędziem wspierającym raportowanie ESG, ślad węglowy oraz realizację wymogów normy ISO 50001. Dzięki temu dane o zużyciu energii są spójne, kompletne i gotowe do audytów zewnętrznych.

Automatyczna optymalizacja zużycia energii

Funkcje optymalizacyjne odróżniają prosty system monitoringu od pełnoprawnego EMS. System może m.in.:

• sterować pracą urządzeń w oparciu o taryfy energii (DLM – Demand Load Management),
• przesuwać energochłonne procesy na godziny tańszej energii (taryfy G, C, B),
• redukować moc szczytową poprzez kontrolę pracy największych odbiorników,
• zarządzać pracą agregatów chłodniczych, kotłowni, klimatyzacji i wentylacji (HVAC),
• optymalizować zużycie energii z instalacji OZE i magazynów energii.

Z perspektywy biznesu oznacza to możliwość realnego wpływu na wysokość faktur za energię oraz ograniczenie ryzyka przekraczania mocy umownej, które wiąże się z karami od operatora systemu dystrybucyjnego.

Rodzaje EMS a profil użytkownika

System zarządzania energią może przyjmować różne formy w zależności od skali obiektu i potrzeb użytkownika. Inaczej będzie wyglądał EMS dla budynku biurowego, inaczej dla energochłonnego zakładu hutniczego, a jeszcze inaczej dla sieci sklepów.

EMS w budynkach komercyjnych i użyteczności publicznej

W biurowcach, hotelach, centrach handlowych czy placówkach medycznych EMS z reguły integruje się z BMS (Building Management System). Skupia się na:

• optymalizacji pracy systemów HVAC (temperatury, przepływy powietrza),
• sterowaniu oświetleniem z uwzględnieniem natężenia światła dziennego i obecności użytkowników,
• monitorowaniu zużycia mediów w różnych strefach budynku,
• zarządzaniu produkcją energii z fotowoltaiki na dachu lub fasadzie.

Celem jest najczęściej obniżenie kosztów operacyjnych oraz podniesienie klasy energetycznej budynku, co bezpośrednio wpływa na jego wartość rynkową i atrakcyjność dla najemców.

EMS w przemyśle i zakładach produkcyjnych

W przemyśle system zarządzania energią ma bardziej rozbudowany charakter. Zazwyczaj łączy funkcje SCADA, MES i systemów utrzymania ruchu. Kluczowe obszary to:

• monitoring zużycia energii na poziomie linii produkcyjnych i pojedynczych maszyn,
• analiza efektywności energetycznej procesów technologicznych (OEE + energia),
• sterowanie pracą sprężarek, pomp, pieców, agregatów chłodniczych,
• koordynacja pracy własnych źródeł energii: kogeneracja, trigeneracja, PV, magazyny energii.

Dla przemysłu szczególnie istotne jest ograniczanie kosztów jednostkowych wytworzenia produktu oraz unikanie przestojów wynikających z przeciążenia instalacji energetycznych.

EMS w energetyce rozproszonej i mikrosieciach

Coraz częściej EMS wykorzystywany jest w instalacjach z OZE, takich jak farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, biogazownie czy lokalne mikrosieci. System zarządzania energią pełni wtedy rolę „mózgu” całej infrastruktury:

• bilansuje produkcję i zużycie energii w czasie rzeczywistym,
• steruje ładowaniem i rozładowaniem magazynów energii,
• umożliwia udział w rynku mocy, usługach DSR i innych mechanizmach rynkowych,
• zapewnia stabilność pracy systemu i bezpieczeństwo dostaw.

W takim zastosowaniu EMS jest kluczem do maksymalizacji autokonsumpcji energii z OZE oraz minimalizacji energii pobieranej z sieci w godzinach najwyższych cen.

Korzyści biznesowe z wdrożenia EMS

Analiza opłacalności inwestycji w system zarządzania energią musi uwzględniać szerokie spektrum korzyści – zarówno finansowych, jak i organizacyjnych oraz środowiskowych. Poniżej omówiono najważniejsze obszary.

Realne oszczędności kosztów energii

Typowe redukcje zużycia energii po wdrożeniu EMS mieszczą się w przedziale 5–25%, w zależności od stanu wyjściowego i poziomu dojrzałości energetycznej organizacji. Najczęstsze źródła oszczędności to:

• eliminacja niepotrzebnej pracy urządzeń poza godzinami produkcji,
• optymalizacja nastaw temperatur, ciśnień, przepływów (tzw. tuning procesów),
• redukcja mocy szczytowej i opłat za energię bierną,
• wykrywanie nieszczelności i strat (np. sprężone powietrze, para),
• lepsze wykorzystanie energii z fotowoltaiki i innych OZE.

W przedsiębiorstwach o wysokim zużyciu energii inwestycja w EMS często zwraca się w ciągu 1–3 lat, a dodatkowe korzyści utrzymują się przez kolejne lata dzięki ciągłej optymalizacji.

Zwiększenie niezawodności i przewidywalności procesów

System zarządzania energią nie tylko redukuje koszty, ale także pomaga unikać awarii i nieplanowanych przestojów. Analiza jakości energii, stanów alarmowych i trendów obciążenia pozwala:

• wcześniej wykryć przegrzewanie się transformatorów, linii czy rozdzielnic,
• zidentyfikować niestabilne zasilanie, które wpływa na elektronikę i automatykę,
• planować modernizacje infrastruktury na podstawie realnych danych,
• wdrażać predykcyjne utrzymanie ruchu w oparciu o sygnały energetyczne.

Dla produkcji ciągłej, branży spożywczej, chemicznej czy farmaceutycznej stabilne zasilanie jest krytyczne; EMS staje się więc elementem strategii zarządzania ryzykiem operacyjnym.

Wsparcie dla strategii ESG i neutralności klimatycznej

Rosnące wymagania dotyczące ujawniania śladu węglowego, raportowania ESG oraz realizacji polityki klimatycznej UE sprawiają, że rzetelne dane o zużyciu energii są niezbędne. System zarządzania energią:

• dostarcza dokładnych danych do kalkulacji emisji Scope 1 i Scope 2,
• ułatwia przygotowywanie raportów niefinansowych i zrównoważonego rozwoju,
• wskazuje najbardziej emisyjne procesy i obiekty,
• pozwala mierzyć efekty działań modernizacyjnych (retrofit, OZE, termomodernizacja).

Firmy inwestujące w EMS zyskują przewagę konkurencyjną w przetargach, rozmowach z inwestorami oraz w łańcuchach dostaw, gdzie coraz częściej wymaga się transparentności energetycznej.

Koszty wdrożenia EMS i czynniki wpływające na opłacalność

Aby rzetelnie odpowiedzieć na pytanie, czy warto inwestować w EMS, konieczne jest przyjrzenie się kosztom i czynnikom, które determinują okres zwrotu z inwestycji (ROI).

Składowe kosztów systemu zarządzania energią

Całkowity koszt wdrożenia EMS obejmuje zwykle:

• audyt wstępny i koncepcję systemu,
• zakup i instalację liczników, analizatorów sieci, czujników (CAPEX),
• licencje na oprogramowanie EMS lub model subskrypcyjny (SaaS),
• integrację z istniejącą automatyką, BMS, SCADA, ERP,
• szkolenia personelu i konfigurację algorytmów sterowania,
• serwis, aktualizacje, utrzymanie infrastruktury IT (OPEX).

W małych obiektach (np. pojedyncze biurowce) koszty mogą zaczynać się od kilkudziesięciu tysięcy złotych, w dużych zakładach przemysłowych – sięgać setek tysięcy lub kilku milionów złotych. Kluczem jest jednak skalowanie rozwiązania do realnych potrzeb i stopniowe rozbudowywanie systemu.

Czynniki wpływające na okres zwrotu inwestycji

Opłacalność EMS jest silnie uzależniona od specyfiki obiektu oraz aktualnej sytuacji rynkowej. Najważniejsze czynniki to:

• całkowite roczne zużycie energii i struktura taryf,
• profil obciążenia (ciągły, zmienny, sezonowy),
• udział kosztów energii w kosztach produkcji/usług,
• potencjał poprawy efektywności (stan techniczny instalacji),
• dostępność dofinansowań, ulg podatkowych, białych certyfikatów,
• koszt kapitału i oczekiwana stopa zwrotu inwestora.

Im wyższe zużycie energii i większy udział kosztów mediów w strukturze kosztowej, tym łatwiej uzasadnić finansowo wdrożenie systemu zarządzania energią nawet w zaawansowanej formie. Dla obiektów o niskim zużyciu energii często wystarczają prostsze rozwiązania monitoringu.

Kiedy EMS ma największy sens – praktyczne kryteria

Nie każde przedsiębiorstwo potrzebuje od razu kompleksowego, rozbudowanego systemu EMS. Poniżej kilka praktycznych kryteriów, które pomagają odpowiedzieć sobie na pytanie, czy warto inwestować w system zarządzania energią na obecnym etapie rozwoju firmy.

Wysoki udział kosztów energii w działalności

Jeżeli koszty energii (prąd, gaz, ciepło, para, sprężone powietrze) stanowią znaczący procent kosztów operacyjnych – np. powyżej 10–15% – inwestycja w EMS zazwyczaj jest uzasadniona. Dotyczy to m.in.:

• przemysłu chemicznego, metalurgicznego, papierniczego, spożywczego,
• centrów danych i serwerowni,
• chłodni, magazynów logistycznych z dużą ilością HVAC,
• dużych kompleksów biurowych lub szpitali.

W takich obiektach nawet kilkuprocentowa poprawa efektywności energetycznej przekłada się na konkretne kwoty oszczędności, które szybko pokrywają koszt zakupu systemu.

Złożona infrastruktura i rozproszone obiekty

Drugim istotnym kryterium jest liczba i złożoność zarządzanych obiektów. Firmy posiadające:

• wiele oddziałów, hal, budynków w różnych lokalizacjach,
• skomplikowaną infrastrukturę technologiczną z wieloma mediami,
• własne źródła energii i magazyny energii,
• połączenie funkcji produkcyjnych, biurowych, logistycznych,

zdecydowanie zyskują na centralizacji zarządzania energią. EMS pozwala im mieć pełny obraz sytuacji w skali całej organizacji i podejmować decyzje na poziomie strategicznym, a nie tylko lokalnym.

Jak przygotować się do wdrożenia systemu zarządzania energią?

Sukces wdrożenia EMS w dużym stopniu zależy od odpowiedniego przygotowania. Sam zakup oprogramowania to za mało – kluczowa jest integracja z procesami i ludźmi.

Przeprowadzenie audytu energetycznego

Punktem wyjścia powinna być rzetelna diagnoza obecnego stanu, czyli audyt energetyczny. Obejmuje on przeanalizowanie:

• struktur zużycia energii według mediów i obiektów,
• jakości i dostępności istniejących danych pomiarowych,
• wąskich gardeł w infrastrukturze energetycznej,
• dotychczasowych działań w zakresie efektywności energetycznej.

Na tej podstawie tworzy się mapę miejsc, w których opłaca się instalować liczniki, oraz określa priorytety w zakresie funkcji EMS. Pozwala to uniknąć inwestowania w zbędne moduły lub zbyt szczegółowe pomiary tam, gdzie nie przyniosą one wymiernych korzyści.

Definicja celów biznesowych i KPI

Przed wyborem konkretnego rozwiązania warto jasno sformułować cele, takie jak:

• docelowy poziom redukcji zużycia energii (np. 10% w 3 lata),
• zmniejszenie mocy szczytowej o określony procent,
• zwiększenie autokonsumpcji energii z PV do konkretnego poziomu,
• uzyskanie certyfikacji ISO 50001 w określonym terminie.

Takie podejście pozwala dobrać funkcjonalności EMS pod realne potrzeby oraz później obiektywnie ocenić skuteczność wdrożenia. Jasno określone KPI stają się także motywacją dla zespołu odpowiedzialnego za projekt.

Integracja EMS z istniejącymi systemami

Jednym z kluczowych wyzwań podczas wdrażania systemu zarządzania energią jest integracja z istniejącą infrastrukturą IT i OT. W praktyce oznacza to konieczność połączenia wielu rozproszonych źródeł danych.

Połączenie z BMS, SCADA, ERP i systemami produkcyjnymi

Nowoczesny EMS powinien potrafić komunikować się z:

• systemami BMS zarządzającymi budynkami (HVAC, oświetlenie, bezpieczeństwo),
• SCADA monitorującymi linie technologiczne i urządzenia,
• systemami ERP i MES dostarczającymi danych o produkcji i zamówieniach,
• urządzeniami polowymi (liczniki, przetworniki, analizatory jakości energii).

Integracja umożliwia budowanie modeli zużycia energii powiązanych z wielkością produkcji, obłożeniem budynków czy harmonogramem pracy. Tylko wtedy możliwe jest przejście od prostego monitoringu do zaawansowanej optymalizacji, która uwzględnia rzeczywiste potrzeby biznesu.

Bezpieczeństwo danych i niezawodność

Wdrożenie EMS wiąże się także z koniecznością zadbania o cyberbezpieczeństwo. System zarządzania energią, który ma możliwość sterowania kluczowymi urządzeniami, musi być chroniony przed nieautoryzowanym dostępem, zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz organizacji. Wymaga to:

• segmentacji sieci OT i IT,
• stosowania bezpiecznych protokołów komunikacyjnych,
• regularnych aktualizacji i łatek bezpieczeństwa,
• procedur zarządzania uprawnieniami użytkowników.

Bezpieczna i niezawodna architektura EMS jest szczególnie istotna w sektorach wrażliwych, takich jak energetyka, przemysł chemiczny, infrastruktura krytyczna czy duże obiekty publiczne.

Typowe błędy przy wdrażaniu systemu zarządzania energią

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy warto inwestować w EMS, trzeba także wskazać typowe ryzyka i błędy. Ich świadomość pomaga urealnić oczekiwania i odpowiednio zaplanować projekt.

Skupienie na technologii zamiast na procesach

Jednym z najczęstszych błędów jest traktowanie EMS jako „magicznego pudełka”, które automatycznie rozwiąże problemy z kosztami energii. Tymczasem:

• brak jasno określonej polityki energetycznej firmy,
• brak właściciela procesu zarządzania energią,
• niedostateczne przeszkolenie personelu,
• brak procedur reagowania na alarmy i raporty,

sprawia, że potencjał systemu pozostaje niewykorzystany. EMS musi być zintegrowany z kulturą organizacyjną i codzienną pracą zespołów.

Zbyt duża szczegółowość pomiarów w pierwszym etapie

Innym błędem jest nadmierne rozbudowywanie systemu od samego początku. Instalowanie setek liczników i czujników bez jasno określonego celu może znacząco podnieść koszty inwestycji, nie przynosząc proporcjonalnych korzyści. Lepszym podejściem jest:

• rozpoczęcie od największych odbiorów i kluczowych linii produkcyjnych,
• stopniowe zagęszczanie pomiarów na podstawie wniosków z pierwszego etapu,
• priorytetyzacja obszarów o największym potencjale oszczędności.

Taki iteracyjny model wdrażania EMS pozwala optymalizować nakłady inwestycyjne i maksymalizować zwrot z inwestycji.

Jak policzyć opłacalność EMS – prosta metodyka

Aby uwiarygodnić decyzję inwestycyjną, warto zastosować prosty, ale uporządkowany sposób liczenia ROI dla systemu zarządzania energią. W uproszczeniu można przyjąć następujące kroki.

Szacowanie potencjału oszczędności

Na podstawie audytu energetycznego, benchmarkingów branżowych oraz doświadczenia dostawcy EMS określa się realistyczny zakres możliwej poprawy efektywności – np. 10% redukcji zużycia energii elektrycznej i 5% redukcji zużycia gazu. Następnie:

• mnoży się te wartości przez roczne zużycie i aktualne ceny energii,
• uwzględnia spodziewany wzrost cen w kolejnych latach,
• dodaje korzyści z redukcji mocy szczytowej i opłat dodatkowych.

W ten sposób otrzymujemy szacunkowy roczny efekt finansowy wynikający z wdrożenia systemu zarządzania energią.

Porównanie kosztów i efektów w cyklu życia

Kolejnym krokiem jest zestawienie kosztów inwestycyjnych i operacyjnych EMS z uzyskanymi oszczędnościami w całym cyklu życia systemu (np. 5–10 lat). Należy uwzględnić:

• amortyzację sprzętu i licencji,
• koszty utrzymania i aktualizacji,
• możliwe dofinansowania lub ulgi podatkowe,
• wartość rezydualną sprzętu po zakończeniu okresu analizy.

Na tej podstawie oblicza się klasyczne wskaźniki finansowe, takie jak okres zwrotu (payback period), NPV i IRR. W wielu przypadkach okazuje się, że EMS ma atrakcyjną stopę zwrotu, porównywalną lub lepszą niż inne inwestycje modernizacyjne.

Rola sztucznej inteligencji i analityki predykcyjnej w EMS

Rynek systemów zarządzania energią dynamicznie się rozwija, a coraz większą rolę odgrywają w nim algorytmy sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego. Z punktu widzenia użytkownika przekłada się to na nowe możliwości zwiększania opłacalności EMS.

Prognozowanie zużycia i cen energii

Algorytmy AI wykorzystują historyczne dane o obciążeniach, produkcji, warunkach pogodowych i cenach energii, aby prognozować:

• przyszłe profile zużycia dla poszczególnych obiektów,
• produkty energii z OZE, zwłaszcza fotowoltaiki i wiatru,
• spodziewane poziomy cen w różnych godzinach i dniach.

Pozwala to podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące planowania produkcji, zakupu energii na rynku terminowym oraz wykorzystania magazynów energii. W efekcie zwiększa się oszczędność kosztów i stabilność budżetów energetycznych.

Automatyczne wyszukiwanie anomalii i strat

Nowoczesny Energy Management System wyposażony w moduły analityki predykcyjnej potrafi:

• automatycznie identyfikować odchylenia od typowych wzorców zużycia,
• wskazywać potencjalne awarie urządzeń na podstawie zmian w profilach poboru,
• sygnalizować pogarszającą się efektywność energetyczną linii i instalacji,
• podpowiadać działania optymalizacyjne obsłudze technicznej.

Dzięki temu rola EMS przesuwa się z biernego rejestratora danych w stronę inteligentnego doradcy, który wspiera operatorów i menedżerów w codziennych decyzjach.

FAQ

Jak działa system zarządzania energią (EMS) i co dokładnie monitoruje? System zarządzania energią EMS zbiera dane z liczników energii, czujników i systemów automatyki, a następnie analizuje je w czasie rzeczywistym. Monitoruje zużycie energii elektrycznej, gazu, ciepła, pary, sprężonego powietrza oraz chłodu w poszczególnych obiektach, liniach produkcyjnych i strefach budynku. EMS rejestruje także parametry jakości energii, moc szczytową oraz profile dobowego i tygodniowego obciążenia. Dzięki temu użytkownik widzi, gdzie powstają największe koszty energii i może szybko wykrywać anomalie lub nieefektywne działanie urządzeń.

W jakich firmach i branżach inwestycja w EMS jest najbardziej opłacalna? System zarządzania energią jest szczególnie opłacalny tam, gdzie koszty energii stanowią znaczący udział w kosztach działalności. Dotyczy to przede wszystkim zakładów przemysłowych (chemia, metalurgia, spożywka, papier), chłodni i magazynów logistycznych, dużych biurowców, hoteli, szpitali, centrów handlowych oraz centrów danych. EMS przynosi duże korzyści również operatorom instalacji OZE i mikrosieci. Im wyższe zużycie energii i bardziej złożona infrastruktura, tym potencjalny zwrot z inwestycji w EMS jest szybszy i bardziej przewidywalny.

Ile kosztuje wdrożenie systemu zarządzania energią i jaki jest typowy okres zwrotu? Koszt wdrożenia EMS zależy od skali obiektu, liczby punktów pomiarowych i zakresu integracji. W mniejszych budynkach komercyjnych inwestycja może zamknąć się w kilkudziesięciu tysiącach złotych, natomiast w dużych zakładach przemysłowych sięga setek tysięcy lub kilku milionów. Typowe oszczędności kosztów energii po wdrożeniu wynoszą 5–25%. Przy wysokim zużyciu energii okres zwrotu inwestycji w system zarządzania energią często mieści się w przedziale 1–3 lat, zwłaszcza jeśli firma korzysta z dotacji, białych certyfikatów lub preferencyjnego finansowania.

Czy małe i średnie przedsiębiorstwa też powinny wdrażać EMS? Małe i średnie firmy również mogą korzystać z systemów zarządzania energią, choć w uproszczonej, skalowalnej formie. W wielu przypadkach wystarczy podstawowy EMS w modelu chmurowym, obejmujący kluczowe liczniki energii i proste analizy, aby uzyskać pierwsze oszczędności. Dla MŚP ważne jest, by dopasować zakres funkcji do rzeczywistych potrzeb i budżetu – nie zawsze potrzebny jest rozbudowany system klasy przemysłowej. Nawet niewielkie przedsiębiorstwa z dużymi rachunkami za prąd, np. piekarnie, warsztaty czy chłodnie, mogą dzięki EMS lepiej kontrolować zużycie energii i ograniczać koszty.

Jak przygotować organizację do wdrożenia systemu zarządzania energią? Przygotowanie do wdrożenia EMS warto zacząć od audytu energetycznego, który pokaże, gdzie zużywana jest energia i jakie są największe straty. Następnie trzeba zdefiniować cele biznesowe: poziom oczekiwanych oszczędności, zakres obiektów, wymagania raportowe. Istotne jest wyznaczenie właściciela procesu zarządzania energią oraz przeszkolenie personelu technicznego i użytkowników. Dobrym podejściem jest etapowe wdrażanie systemu zarządzania energią: start od kluczowych punktów pomiarowych, a potem stopniowa rozbudowa. Dzięki temu firma ogranicza ryzyko i lepiej wykorzystuje potencjał EMS w codziennym zarządzaniu energią.