Biomasa od lat postrzegana jest jako jedno z kluczowych odnawialnych źródeł energii, ale dopiero rozwój technologii wytwarzania zielonego wodoru sprawił, że jej rola w transformacji energetycznej zyskała zupełnie nowy wymiar. Połączenie energetyki biomasy z produkcją wodoru otwiera możliwość wytwarzania niskoemisyjnego paliwa gazowego, które może zastąpić wodór pochodzący z gazu ziemnego i węgla. Jednocześnie, przy odpowiednio zaprojektowanych łańcuchach wartości, biomasa pozwala nie tylko ograniczać emisje CO₂, ale wręcz je usuwać z atmosfery, tworząc ujemne emisje. Taka synergia staje się jednym z najciekawszych kierunków rozwoju gospodarki wodorowej w Europie i na świecie.

Biomasa – definicja, rodzaje i potencjał energetyczny

Pojęcie biomasy obejmuje wszelką materię organiczną pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, którą można przekształcić w energię. Z punktu widzenia produkcji zielonego wodoru kluczowe jest, aby była to biomasa odnawialna, zrównoważona oraz możliwa do pozyskania bez konkurencji z produkcją żywności. Źródła biomasy można podzielić na kilka głównych kategorii, z których każda ma inne właściwości fizykochemiczne, wilgotność, zawartość popiołu i potencjał energetyczny. Świadome zarządzanie tym zróżnicowaniem pozwala optymalizować łańcuch dostaw i wybierać najbardziej efektywne technologie konwersji do wodoru.

Rodzaje biomasy istotne dla produkcji wodoru

Do najważniejszych strumieni biomasy wykorzystywanych w energetyce i wytwarzaniu wodoru należą:

• resztki rolnicze (słoma, liście, łodygi, plewy, wytłoki),
• dedykowane uprawy energetyczne (wierzba energetyczna, miskant, topola, trawy C4),
• odpady leśne i pozrębowe (gałęzie, kora, trociny, zrębki),
• odpady przemysłu drzewnego i papierniczego (trociny, wióry, lignina),
• biomasa komunalna (bioodpady z selektywnej zbiórki, odpady kuchenne),
• osady ściekowe i odpady z przemysłu spożywczego (wysłodki, serwatka, tłuszcze).

Poszczególne frakcje biomasy różnią się zawartością węgla, wodoru, tlenu, siarki i azotu, co przekłada się na ich wartość opałową i skład gazów procesowych. Dla procesów takich jak zgazowanie biomasy czy piroliza kluczowe jest także uziarnienie, zawartość wilgoci i udział substancji mineralnych, gdyż decydują o stabilności procesu, ryzyku spiekania i powstawaniu żużli.

Potencjał biomasy w Polsce i Europie

W kontekście energetyki wodoru kluczowe jest pytanie o realny, zrównoważony potencjał biomasy. Szacunki wskazują, że w Unii Europejskiej możliwe jest zwiększenie wykorzystania odpadów rolniczych, leśnych i komunalnych bez naruszania bezpieczeństwa żywnościowego i obszarów cennych przyrodniczo. Polska, ze względu na duży udział rolnictwa i zasoby leśne, dysponuje znaczącym wolumenem potencjalnej biomasy odpadowej, która obecnie często jest spalana w niskosprawnych urządzeniach lub w ogóle niewykorzystywana. Przekierowanie tego strumienia do wysokosprawnych instalacji wodorowych mogłoby istotnie podnieść efektywność całego systemu energetycznego oraz zwiększyć udział krajowych nośników energii.

Co to jest zielony wodór i jak wpisuje się w energetykę biomasy?

Zielony wodór to wodór wytwarzany z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii, bez emisji netto CO₂. Najczęściej kojarzony jest z elektrolizą wody zasilaną energią z farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Jednak coraz częściej do kategorii zielonego (lub szerzej: odnawialnego) wodoru zalicza się również wodór z biomasy, pod warunkiem spełnienia kryteriów zrównoważonego rozwoju oraz odpowiedniego bilansu emisji w całym cyklu życia. Biomasa odgrywa w tym kontekście podwójną rolę: jest zarówno odnawialnym nośnikiem energii chemicznej, jak i biogenicznym magazynem węgla, który można częściowo trwale uwięzić w postaci biowęgla lub w instalacjach geologicznego składowania CO₂.

Definicje i klasyfikacja wodoru z biomasy

W dokumentach regulacyjnych coraz częściej wyróżnia się kilka kategorii wodoru powiązanego z biomasą:

• wodór z biomasy (biogeniczny),
• wodór z odpadów (częściowo biogeniczny, częściowo kopalny),
• wodór odnawialny z biomasy (spełniający kryteria RED II/RED III),
• wodór o ujemnym śladzie węglowym (np. z procesów BECCS lub biomass-to-hydrogen z trwałym wychwytem CO₂).

Kluczowym kryterium jest tu ślad węglowy liczony metodą LCA (Life Cycle Assessment). Aby wodór mógł zostać zaklasyfikowany jako zielony, emisje w całym łańcuchu – od pozyskania biomasy, przez transport, aż po proces konwersji – muszą mieścić się w określonych progach, coraz bardziej restrykcyjnych w ramach polityki klimatycznej UE.

Rola zielonego wodoru w systemie energetycznym

Wodór z biomasy posiada kilka cech, które czynią go atrakcyjnym uzupełnieniem wodoru z OZE elektrycznych. Po pierwsze, procesy termochemiczne (zgazowanie, piroliza) są bardziej sterowalne i mniej zależne od warunków pogodowych niż produkcja H₂ w elektrolizerach. Po drugie, możliwe jest jednoczesne wytwarzanie wodoru, ciepła procesowego i energii elektrycznej w układach kogeneracyjnych lub trójgeneracyjnych, co zwiększa ogólną sprawność wykorzystania zasobów. Po trzecie, biomasa może umożliwić rozwój gospodarki wodorowej w regionach o słabej infrastrukturze sieciowej, wykorzystując lokalnie dostępne surowce i skracając łańcuchy dostaw energii.

Ścieżki technologiczne: od biomasy do zielonego wodoru

Produkcja zielonego wodoru z biomasy może przebiegać kilkoma różnymi ścieżkami. Każda z nich ma swoje zalety, ograniczenia, wymagania dotyczące jakości paliwa oraz różne profile inwestycyjne. W praktyce wybór technologii zależy od rodzaju dostępnej biomasy, skali przedsięwzięcia, istniejącej infrastruktury oraz docelowych zastosowań wodoru (przemysł, transport, magazynowanie energii).

Zgazowanie biomasy i reforming gazu syntezowego

Jedną z najważniejszych technologii jest zgazowanie biomasy, czyli konwersja stałego paliwa w mieszaninę gazową (gaz syntezowy) poprzez reakcję z kontrolowaną ilością tlenu, powietrza lub pary wodnej w podwyższonej temperaturze (zwykle 700–1000°C). Powstający gaz syntezowy zawiera głównie tlenek węgla (CO), wodór (H₂), dwutlenek węgla (CO₂), metan i inne lekkie węglowodory. Następnie, poprzez reakcję przesunięcia wodnego (water-gas shift), zwiększa się udział wodoru, przekształcając CO i parę wodną w CO₂ i H₂. Po oczyszczeniu gazu z zanieczyszczeń i CO₂ otrzymujemy wodór o wysokiej czystości, odpowiadającej wymaganiom przemysłu chemicznego czy ogniw paliwowych.

Piroliza biomasy i produkcja biooleju oraz biowęgla

Alternatywną ścieżką jest piroliza biomasy, czyli termochemiczny rozkład w warunkach beztlenowych, w niższej temperaturze niż zgazowanie (zwykle 400–600°C). Efektem są trzy frakcje: gaz pirolityczny, ciekły bioolej oraz stały biowęgiel. Gaz pirolityczny może być poddany dalszej konwersji do wodoru, natomiast biowęgiel może zostać wykorzystany jako paliwo, materiał poprawiający żyzność gleb (biochar) lub nośnik trwałego węgla, co ma znaczenie w koncepcji ujemnych emisji. Integracja pirolizy z reformingiem parowym biooleju oraz wychwytem CO₂ pozwala otrzymać wodór o bardzo niskim, a niekiedy ujemnym bilansie emisji.

Fermentacja beztlenowa i wodór biologiczny

W przypadku wilgotnej biomasy, odpadów organicznych i osadów ściekowych możliwa jest także biologiczna ścieżka produkcji wodoru. Fermentacja beztlenowa i procesy fotofermentacyjne wykorzystywane są do produkcji biogazu i gazów bogatych w H₂ przy udziale mikroorganizmów. Choć obecnie technologie biologicznej produkcji wodoru są mniej dojrzałe przemysłowo niż zgazowanie, intensywnie rozwijają się w skali pilotażowej. Kluczową zaletą jest możliwość wykorzystania strumieni odpadowych o niskiej wartości energetycznej, które trudno zagospodarować w inny sposób, oraz stosunkowo niskie temperatury procesów, co obniża zapotrzebowanie na energię zewnętrzną.

Integracja biomasy z elektrolizą – hybrydowe systemy power-to-gas

Coraz częściej rozważa się także hybrydowe systemy, w których biomasa dostarcza ciepło procesowe lub gaz syntezowy, a decydujący udział w produkcji wodoru ma elektroliza wody zasilana OZE. Integracja polega np. na:

• współprodukcie wodoru z gazu syntezowego i wody, z optymalizacją składu gazu pod kątem pracy elektrolizera wysokotemperaturowego (SOEC),
• wykorzystaniu ciepła odpadowego ze zgazowania do podgrzewania wody w elektrolizerach, co poprawia ogólną sprawność systemu,
• łączeniu wodoru z CO₂ biogenicznym w instalacjach metanizacji (power-to-methane) lub syntezy paliw ciekłych.

Takie koncepcje zwiększają elastyczność systemu energetycznego, umożliwiają magazynowanie nadwyżek energii elektrycznej w postaci paliw gazowych oraz bardziej efektywne wykorzystanie lokalnej biomasy i CO₂ biogenicznego.

Bilans emisji CO₂ i ujemne emisje w produkcji wodoru z biomasy

Jednym z kluczowych argumentów za produkcją wodoru z biomasy jest potencjał do osiągnięcia bardzo niskiego, a nawet ujemnego bilansu emisji gazów cieplarnianych. Rośliny w trakcie wzrostu pochłaniają CO₂ z atmosfery, magazynując węgiel w biomasie. Jeżeli w procesie przetwarzania biomasy część tego węgla zostanie trwale związana (np. w postaci biowęgla lub poprzez geologiczne składowanie CO₂), całkowity bilans może stać się ujemny – do atmosfery wróci mniej CO₂, niż zostało z niej pobrane podczas fotosyntezy.

BECCS i BECCU w kontekście wodoru

W koncepcji BECCS (Bioenergy with Carbon Capture and Storage) instalacje energetyczne oparte na biomasie są wyposażane w systemy wychwytywania CO₂, który następnie jest sprężany i zatłaczany do głębokich struktur geologicznych. W połączeniu z produkcją wodoru ze zgazowania biomasy, BECCS może generować strumień wodoru na potrzeby przemysłu i transportu oraz jednocześnie usuwać znaczne ilości CO₂ z atmosfery. W wariancie BECCU (Bioenergy with Carbon Capture and Utilisation) CO₂ biogeniczny wykorzystywany jest jako surowiec do produkcji chemikaliów, paliw syntetycznych lub w przemyśle spożywczym. W obu przypadkach wodór z biomasy zyskuje dodatkowy atut klimatyczny, szczególnie istotny dla sektorów trudno redukowalnych (hard-to-abate sectors).

Znaczenie analizy cyklu życia (LCA)

Aby wiarygodnie ocenić, czy wodór z biomasy jest rzeczywiście zielony, nie wystarczy skoncentrować się na samym procesie konwersji. Niezbędna jest pełna analiza LCA, obejmująca:

• emisje związane z uprawą i zbiorami roślin,
• zużycie nawozów i środków ochrony roślin,
• transport biomasy do instalacji,
• zużycie energii i materiałów w procesie konwersji,
• wydzielanie i zagospodarowanie CO₂ oraz produktów ubocznych.

Zaostrzenie wymogów regulacyjnych w UE sprawia, że inwestorzy muszą uwzględniać te elementy już na etapie projektowania instalacji. Równolegle rośnie rola certyfikacji łańcuchów dostaw biomasy (np. systemy REDcert, ISCC), które potwierdzają zgodność z kryteriami zrównoważonego rozwoju.

Zastosowania zielonego wodoru z biomasy w gospodarce

Wodór produkowany z biomasy może znaleźć zastosowanie w większości obszarów, w których dziś wykorzystuje się wodór kopalny lub gaz ziemny. W niektórych przypadkach to właśnie lokalnie wytwarzany wodór biogeniczny będzie najszybszą i najtańszą drogą dekarbonizacji, szczególnie tam, gdzie trudno jest doprowadzić sieciowe nośniki energii lub zbudować duże źródła OZE elektrycznych.

Przemysł ciężki i chemiczny

Przemysł rafineryjny, nawozowy, stalowy i chemiczny jest największym konsumentem wodoru. Zastąpienie wodoru pochodzącego z reformingu parowego metanu (SMR) wodorem z biomasy, zwłaszcza w konfiguracji z wychwytem CO₂, może znacząco obniżyć emisje w tych sektorach. Dodatkową korzyścią jest możliwość integracji instalacji wodorowych z istniejącymi zakładami przemysłowymi, które często dysponują własną infrastrukturą energetyczną, parową i gazową, ułatwiającą wdrożenie systemów zgazowania biomasy.

Transport ciężki, morski i kolejowy

W segmencie transportu, wodór z biomasy może być wykorzystany bezpośrednio w ogniwach paliwowych pojazdów ciężarowych, pociągów czy statków, lub pośrednio – jako surowiec do produkcji paliw syntetycznych (e-metanol, e-amoniak, e-diesla). Dla portów morskich i centrów logistycznych położonych w regionach rolniczych i leśnych lokalny wodór z biomasy oznacza możliwość tworzenia węzłów zielonego transportu, niezależnych od centralnych sieci wodorowych. Istotne jest tu połączenie korzyści środowiskowych z rozwojem lokalnej gospodarki i tworzeniem nowych miejsc pracy przy logistyce biomasy.

Magazynowanie energii i stabilizacja systemu elektroenergetycznego

Zdolność wodoru do magazynowania energii w skali sezonowej sprawia, że integracja energetyki biomasy z gospodarką wodorową może mieć duże znaczenie dla stabilności systemu elektroenergetycznego. W okresach nadprodukcji energii z OZE, nadwyżka może zasilać elektrolizery i wspierać procesy termochemiczne, a w okresach deficytu – wodór może zostać wykorzystany w turbinach gazowych, silnikach tłokowych czy ogniwach paliwowych. Biomasa dostarcza dodatkowo stabilnego, sterowalnego źródła ciepła i gazu procesowego, co umożliwia projektowanie hybrydowych elektrociepłowni wodorowo-biomasy, odpornych na wahania podaży energii elektrycznej z wiatru i słońca.

Aspekty ekonomiczne i wyzwania rozwojowe

Mimo licznych zalet, rozwój technologii wytwarzania zielonego wodoru z biomasy napotyka szereg barier. Wysokie nakłady inwestycyjne, konieczność zapewnienia stabilnych dostaw surowca, złożoność procesów chemicznych i regulacyjnych, a także konkurencja o biomasę ze strony innych sektorów OZE sprawiają, że projekty tego typu wymagają starannego przygotowania i długoterminowego wsparcia regulacyjnego.

Koszt produkcji wodoru z biomasy

Koszt jednostkowy produkcji wodoru z biomasy zależy od wielu czynników: rodzaju i ceny biomasy, skali instalacji, efektywności procesu, dostępności ciepła odpadowego, kosztu kapitału oraz przychodów z produktów ubocznych (np. sprzedaży CO₂, biowęgla, ciepła). Analizy wskazują, że w sprzyjających warunkach wodór z biomasy może konkurować cenowo z wodorem z elektrolizy zasilanej drogą energią elektryczną, zwłaszcza tam, gdzie biomasa jest odpadem i jej alternatywnym kosztem jest utylizacja. Z drugiej strony, rozproszony charakter zasobów biomasy podnosi koszty logistyki, a małe instalacje osiągają gorszy efekt skali niż duże elektrolizery.

Ryzyka związane z dostępnością i zrównoważeniem biomasy

Jednym z najczęściej podnoszonych zastrzeżeń jest ryzyko nadmiernej eksploatacji zasobów biomasy. Jeżeli popyt na biomasę energetyczną wzrasta zbyt szybko, może dochodzić do:

• wypierania produkcji żywności przez uprawy energetyczne,
• presji na lasy naturalne i bioróżnorodność,
• wzrostu emisji związanych z użytkowaniem gruntów (LULUCF),
• konkurencji o tę samą biomasę między sektorami (ciepłownictwo, pellet, przemysł celulozowy).

Dlatego kluczowym elementem strategii jest priorytetowe wykorzystanie odpadów i pozostałości, a także wdrażanie kryteriów zrównoważonego rozwoju w całym łańcuchu wartości. Dojrzałe podejście regulacyjne powinno premiować projekty, które wykorzystują lokalną biomasę odpadową oraz integrują wychwyt CO₂, zamiast intensyfikować monokulturowe uprawy energetyczne.

Ramy regulacyjne i strategie wodorowe

Polityka klimatyczna i energetyczna Unii Europejskiej coraz wyraźniej promuje wodór jako kluczowy nośnik energii w drodze do neutralności klimatycznej. Jednocześnie rozwój energetyki biomasy podlega coraz bardziej szczegółowym regulacjom dotyczącym zrównoważonego pozyskiwania surowca, emisji z użytkowania gruntów oraz ochrony bioróżnorodności. Dla projektów wodorowych opartych na biomasie oznacza to jednocześnie szansę – w postaci dostępu do instrumentów wsparcia – oraz konieczność spełnienia rygorystycznych wymogów formalnych.

Znaczenie dyrektywy RED II / RED III

Dyrektywy RED II i RED III określają ramy dla odnawialnych źródeł energii, w tym dla wodoru odnawialnego oraz biopaliw zaawansowanych. Wodór z biomasy może zostać zakwalifikowany jako OZE pod warunkiem spełnienia kryteriów dotyczących:

• pochodzenia i rodzaju biomasy (preferencja dla odpadów i pozostałości),
• minimalnej redukcji emisji gazów cieplarnianych w stosunku do paliw kopalnych,
• ochrony obszarów cennych przyrodniczo i zasobów wodnych,
• monitoringu i raportowania całego łańcucha dostaw.

Spełnienie tych kryteriów otwiera drzwi do udziału w systemach wsparcia, takich jak aukcje na OZE, kontrakty różnicowe na wodór (CfD), ulgi podatkowe czy mechanizmy IPCEI (Important Projects of Common European Interest).

Strategie wodorowe: Europa i Polska

Europejska strategia wodorowa podkreśla rolę wodoru odnawialnego, ale nie wyklucza okresowej roli wodoru niskoemisyjnego z biomasy i gazu ziemnego z CCS jako etapu przejściowego. W wielu krajach członkowskich przygotowuje się lub aktualizuje krajowe strategie wodorowe, które określają priorytetowe kierunki rozwoju, w tym udział projektów biomass-to-hydrogen. W polskim kontekście istotne będzie powiązanie polityki wodorowej z krajową polityką energetyczną, strategią rolną, leśną oraz gospodarką odpadami, aby uniknąć sprzecznych sygnałów regulacyjnych i nieefektywnego wykorzystania zasobów biomasy.

Perspektywy rozwoju i kierunki badań

W najbliższych latach należy spodziewać się intensywnego rozwoju projektów pilotażowych i demonstracyjnych, które zweryfikują techniczną i ekonomiczną wykonalność różnych ścieżek produkcji zielonego wodoru z biomasy. Jednocześnie prace badawczo-rozwojowe będą koncentrować się na kilku kluczowych obszarach, decydujących o konkurencyjności tych technologii w porównaniu z szybko taniejącą elektrolizą.

Optymalizacja procesów termochemicznych

Kluczowym wyzwaniem jest zwiększenie sprawności energetycznej zgazowania i pirolizy, redukcja powstawania zanieczyszczeń (smół, tlenków azotu, siarki), wydłużenie żywotności katalizatorów oraz integracja procesów w układy poligeneracyjne. Rozwój zaawansowanych modeli symulacyjnych, uczenia maszynowego i cyfrowych bliźniaków (digital twins) pozwala lepiej kontrolować procesy i optymalizować pracę instalacji w czasie rzeczywistym, dostosowując je do zmieniającej się jakości biomasy i zapotrzebowania na wodór.

Nowe materiały i katalizatory dla produkcji wodoru

Postęp w dziedzinie materiałów ogniotrwałych, membran separacyjnych i katalizatorów reformingu ma ogromne znaczenie dla obniżenia kosztów eksploatacji instalacji biomass-to-hydrogen. Badania koncentrują się na katalizatorach odpornych na zatruwanie siarką i chlorem, a także na membranach protonoprzewodzących i tlenkowo-przewodzących, które umożliwiają bezpośrednie oddzielenie wodoru z gazu procesowego. Szczególne nadzieje wiąże się z wysokotemperaturowymi elektrolizerami SOEC współpracującymi z gazem syntezowym z biomasy, co mogłoby znacząco poprawić całkowitą sprawność konwersji energii chemicznej biomasy w wodór.

FAQ

Jak powstaje zielony wodór z biomasy i czym różni się od wodoru z elektrolizy?

Zielony wodór z biomasy powstaje głównie w procesach termochemicznych, takich jak zgazowanie biomasy i piroliza, ewentualnie w procesach fermentacji beztlenowej. W zgazowaniu biomasa przekształcana jest w gaz syntezowy, który następnie poddaje się reakcji water-gas shift i oczyszczaniu, aby uzyskać strumień wodoru. W przeciwieństwie do wodoru z elektrolizy, który wykorzystuje energię elektryczną do rozkładu wody, wodór z biomasy czerpie energię z zawartej w biomasie materii organicznej. Obie technologie mogą być uznane za odnawialne, jeśli zasilane są zrównoważonymi źródłami i spełniają wymagania redukcji emisji CO₂ w całym cyklu życia.

Czy wodór z biomasy jest naprawdę neutralny lub ujemny pod względem emisji CO₂?

Wodór z biomasy może być neutralny, a nawet ujemny emisyjnie, ale wymaga to spełnienia konkretnych warunków. Rośliny pochłaniają CO₂ podczas wzrostu, więc emisje z ich spalania lub zgazowania są teoretycznie równoważone tym pochłanianiem. Jednak w praktyce należy uwzględnić emisje związane z uprawą, nawożeniem, transportem i przetwarzaniem biomasy. Dopiero pełna analiza LCA pozwala ocenić realny ślad węglowy. Jeśli w trakcie produkcji wodoru dodatkowo wychwycimy i trwale zmagazynujemy CO₂ biogeniczny (np. w ramach BECCS lub poprzez produkcję biowęgla), bilans może stać się ujemny, co oznacza fizyczne usuwanie CO₂ z atmosfery.

Jakie rodzaje biomasy najlepiej nadają się do produkcji zielonego wodoru?

Do produkcji zielonego wodoru najlepiej nadają się odpadowe strumienie biomasy, które nie konkurują z produkcją żywności i nie prowadzą do nadmiernej eksploatacji gruntów. Są to przede wszystkim pozostałości rolnicze (słoma, łodygi), odpady leśne, produkty uboczne przemysłu drzewnego, bioodpady komunalne oraz osady ściekowe. Kluczowe są parametry techniczne: zawartość wilgoci, popiołu, pierwiastków śladowych oraz uziarnienie, które wpływają na stabilność zgazowania i pirolizy. Priorytetowe jest wykorzystanie lokalnej biomasy odpadowej, co obniża koszty logistyki i minimalizuje ślad węglowy całego łańcucha dostaw.

Jakie są główne zalety i wady produkcji wodoru z biomasy w porównaniu z innymi metodami?

Do głównych zalet wodoru z biomasy należą: możliwość wykorzystania lokalnych odpadów, potencjał do uzyskania ujemnych emisji CO₂ przy integracji z wychwytem, a także wysoka sterowalność procesów termochemicznych, mniej zależnych od pogody niż elektroliza zasilana OZE. Dodatkowo, instalacje biomass-to-hydrogen mogą jednocześnie produkować ciepło i energię elektryczną. Wśród wad wymienia się rozproszony charakter zasobów biomasy, koszty logistyki, konieczność rygorystycznego nadzoru nad zrównoważeniem surowca oraz wyższą złożoność technologii zgazowania w porównaniu z dysponowaniem standardowym elektrolizerem zasilanym z sieci.

Czy produkcja zielonego wodoru z biomasy może konkurować kosztowo z wodorem z gazu ziemnego?

Obecnie wodór z gazu ziemnego bez wychwytu CO₂ (tzw. szary wodór) jest zazwyczaj tańszy niż wodór z biomasy, ale nie uwzględnia kosztów emisji i ryzyka regulacyjnego. Wraz z rosnącymi cenami uprawnień do emisji CO₂, zaostrzaniem norm klimatycznych i wprowadzeniem ceł węglowych, koszty wodoru kopalnego będą rosły. W regionach z dużą dostępnością taniej biomasy odpadowej i możliwością sprzedaży produktów ubocznych, wodór z biomasy może stać się konkurencyjny, zwłaszcza jeśli uwzględnimy wsparcie publiczne i premie za redukcję lub usuwanie CO₂. Kluczowe jest skalowanie projektów i dalszy rozwój technologii, który obniży nakłady inwestycyjne i koszty operacyjne instalacji biomass-to-hydrogen.